Giải Câu hỏi 3 trang 53 SGK Vật lí 10
Đề bài
Người ta bắn một viên bi với vận tốc ban đầu 4 m/s hướng lên theo phương xiên so với phương nằm ngang. Coi sức cản của không khí là không đáng kể.
a) Vận tốc của viên bi có độ lớn cực tiểu ở vị trí nào?
b) Viên bi có vận tốc cực tiểu vào thời điểm nào?
Lời giải
Phân tích chuyển động
Chọn gốc tọa độ tại điểm bắn, trục nằm ngang theo hướng bắn, trục thẳng đứng hướng lên. Lấy m/s². Viên bi chuyển động ném xiên nên phân tích vận tốc ban đầu thành hai thành phần:
Vì bỏ qua sức cản không khí:
- Theo phương ngang chuyển động thẳng đều, thành phần ngang không đổi: m/s.
- Theo phương thẳng đứng chuyển động biến đổi đều: .
Độ lớn vận tốc tại thời điểm :
Vì không đổi, chỉ phụ thuộc . Do đó đạt giá trị cực tiểu khi .
a) Vị trí có vận tốc cực tiểu
Khi thì thành phần thẳng đứng triệt tiêu — đó chính là điểm cao nhất (đỉnh) của quỹ đạo. Tại đó viên bi chỉ còn thành phần vận tốc nằm ngang, nên:
Vậy vận tốc của viên bi có độ lớn cực tiểu tại điểm cao nhất của quỹ đạo, bằng m/s.
b) Thời điểm có vận tốc cực tiểu
Viên bi đạt vận tốc cực tiểu khi :
Vậy viên bi có vận tốc cực tiểu vào thời điểm s kể từ lúc bắn (tại đỉnh quỹ đạo).
*(Nếu lấy m/s² thì s.)*
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.