Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi 2 trang 58 SGK Vật lí 10

Bài 13. Tổng hợp và phân tích lực. Cân bằng lực   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quan sát mỗi cặp tình huống ở Hình 13.7.

a) Tình huống nào có hợp lực khác 0?

b) Mô tả sự thay đổi vận tốc (độ lớn, hướng) của mỗi vật trong hình, nếu có.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 58 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình gồm bốn tình huống:
a) Bút chì nằm yên trên mặt bàn.
b) Dùng tay đẩy để bút chì chuyển động nhanh dần trên mặt bàn.
c) Quả bóng đang nằm yên ở gần mép bàn.
d) Quả bóng vừa rơi khỏi mép bàn.

Lời giải

a) Tình huống nào có hợp lực khác 0?

Một vật có hợp lực tác dụng lên nó khác 0 khi và chỉ khi vận tốc của vật thay đổi (vật thu gia tốc). Xét từng tình huống:

- a) Bút chì nằm yên trên mặt bàn: trọng lực P⃗\vec{P} hướng xuống cân bằng với phản lực N⃗\vec{N} của mặt bàn hướng lên ⇒ hợp lực bằng 0.
- b) Tay đẩy bút chì chuyển động nhanh dần: vật chuyển động nhanh dần nên vận tốc thay đổi ⇒ vật có gia tốc ⇒ hợp lực khác 0 (lực đẩy lớn hơn lực cản/ma sát).
- c) Quả bóng nằm yên gần mép bàn: trọng lực P⃗\vec{P} cân bằng với phản lực N⃗\vec{N} của mặt bàn ⇒ hợp lực bằng 0.
- d) Quả bóng vừa rơi khỏi mép bàn: không còn mặt bàn đỡ, chỉ còn trọng lực P⃗\vec{P} hướng xuống ⇒ hợp lực khác 0 (bằng trọng lực).

➡️ Các tình huống có hợp lực khác 0 là b) và d).

b) Mô tả sự thay đổi vận tốc của mỗi vật:

- a) Bút chì nằm yên: hợp lực bằng 0 nên vận tốc không thay đổi, vật luôn đứng yên (v=0v = 0).
- b) Bút chì bị đẩy chuyển động nhanh dần: hợp lực khác 0 và cùng hướng chuyển động nên độ lớn vận tốc tăng dần, hướng của vận tốc giữ nguyên theo phương chuyển động (hướng đẩy) trên mặt bàn.
- c) Quả bóng nằm yên: hợp lực bằng 0 nên vận tốc không thay đổi, bóng vẫn đứng yên (v=0v = 0).
- d) Quả bóng vừa rơi khỏi mép bàn: chịu hợp lực là trọng lực hướng thẳng đứng xuống dưới nên độ lớn vận tốc tăng dần, hướng của vận tốc là thẳng đứng xuống dưới (vật rơi, chuyển động nhanh dần).

Đáp số

Hợp lực khác 0 ở tình huống b) và d)a) đứng yên, v = 0 không đổi; b) độ lớn v tăng dần, hướng theo phương đẩy; c) đứng yên, v = 0 không đổi; d) độ lớn v tăng dần, hướng thẳng đứng xuống dưới

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.