Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Bài 4 trang 30 SGK Vật lí 11

Bài 7. Bài tập về sự chuyển hoá năng lượng trong dao động điều hoà   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một vật có khối lượng m dao động điều hoà với tần số góc ω\omega và biên độ A.

a) Khi vật có li độ bằng một nửa biên độ thì động năng và thế năng chiếm bao nhiêu phần trăm so với cơ năng?

b) Tại li độ nào thì thế năng bằng động năng?

Lời giải

Cơ năng của vật dao động điều hoà: W=12mω2A2W = \dfrac{1}{2}m\omega^2 A^2 (không đổi trong quá trình dao động).

Tại li độ xx:
- Thế năng: Wt=12mω2x2W_t = \dfrac{1}{2}m\omega^2 x^2
- Động năng: Wđ=W−Wt=12mω2(A2−x2)W_đ = W - W_t = \dfrac{1}{2}m\omega^2(A^2 - x^2)

a) Khi x=A2x = \dfrac{A}{2}:

Thế năng:
Wt=12mω2(A2)2=14⋅12mω2A2=14WW_t = \dfrac{1}{2}m\omega^2 \left(\dfrac{A}{2}\right)^2 = \dfrac{1}{4}\cdot\dfrac{1}{2}m\omega^2 A^2 = \dfrac{1}{4}W

Vậy thế năng chiếm WtW=14=25%\dfrac{W_t}{W} = \dfrac{1}{4} = 25\% cơ năng.

Động năng:
Wđ=W−Wt=W−14W=34WW_đ = W - W_t = W - \dfrac{1}{4}W = \dfrac{3}{4}W

Vậy động năng chiếm WđW=34=75%\dfrac{W_đ}{W} = \dfrac{3}{4} = 75\% cơ năng.

b) Tìm li độ để Wt=WđW_t = W_đ:

Khi thế năng bằng động năng thì mỗi phần bằng một nửa cơ năng:
Wt=12WW_t = \dfrac{1}{2}W
12mω2x2=12⋅12mω2A2\dfrac{1}{2}m\omega^2 x^2 = \dfrac{1}{2}\cdot\dfrac{1}{2}m\omega^2 A^2
x2=A22  ⇒  x=±A2=±A22≈±0,71Ax^2 = \dfrac{A^2}{2} \;\Rightarrow\; x = \pm\dfrac{A}{\sqrt{2}} = \pm\dfrac{A\sqrt{2}}{2} \approx \pm 0{,}71A

Kiểm tra: Tại x=A2x = \dfrac{A}{\sqrt{2}}: Wt=12mω2⋅A22=12WW_t = \dfrac{1}{2}m\omega^2\cdot\dfrac{A^2}{2} = \dfrac{1}{2}W và Wđ=W−12W=12WW_đ = W - \dfrac{1}{2}W = \dfrac{1}{2}W ⇒ Wt=WđW_t = W_đ (đúng).

Đáp số

a) Thế năng chiếm 25% cơ năng; động năng chiếm 75% cơ năngb) x=±A22≈±0,71Ax = \pm\dfrac{A\sqrt{2}}{2} \approx \pm 0,71A

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.