Giải Câu hỏi 2 trang 13 SGK Vật lí 11
Đề bài
Hãy chứng minh rằng độ lệch pha giữa hai dao động điều hoà cùng tần số là đại lượng không đổi và bằng độ lệch pha ban đầu.
Lời giải
Ý tưởng: Pha của một dao động điều hoà là góc bên trong hàm cos mô tả dao động đó. Độ lệch pha giữa hai dao động là hiệu hai pha của chúng xét tại cùng một thời điểm . Ta lập hiệu này rồi chứng tỏ nó không phụ thuộc vào .
a) Pha của mỗi dao động
Xét hai dao động điều hoà cùng tần số góc :
trong đó là biên độ; là pha ban đầu (các hằng số).
Pha dao động tại thời điểm của mỗi vật là:
b) Lập độ lệch pha và rút gọn
Độ lệch pha giữa hai dao động tại thời điểm :
Vì hai dao động cùng tần số, số hạng ở hai pha là như nhau nên khi trừ sẽ triệt tiêu:
Kết quả chỉ gồm các hằng số, không chứa , nên độ lệch pha là đại lượng không đổi theo thời gian.
c) Đối chiếu với độ lệch pha ban đầu
Tại thời điểm ban đầu , pha của mỗi dao động đúng bằng pha ban đầu và , nên độ lệch pha ban đầu là:
So sánh với kết quả ở ý b):
Vậy độ lệch pha giữa hai dao động điều hoà cùng tần số là một đại lượng không đổi và bằng đúng độ lệch pha ban đầu. đpcm.
*Nhận xét:* Chính nhờ không đổi mà ta mới gọi ổn định được hai dao động là *cùng pha* , *ngược pha* hay *vuông pha* . Nếu hai dao động khác tần số thì sẽ biến thiên theo , không còn là hằng số.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.