Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Hoạt động trang 66 SGK Vật lí 11

Bài 17. Khái niệm điện trường   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xét điện trường của điện tích Q=6.10−14Q = 6.10^{-14} C, sử dụng đoạn thẳng dài 1 cm để biểu diễn cho độ lớn của vectơ cường độ điện trường E=10−106πε0E = \dfrac{10^{-10}}{6\pi\varepsilon_0} (V/m). Hãy tính và vẽ vectơ cường độ điện trường tại một điểm có khoảng cách đến Q là 2 cm và 3 cm.

Lời giải

Công thức cường độ điện trường của điện tích điểm:

E=k∣Q∣r2vớik=9.109 N·m2/C2E = k\dfrac{|Q|}{r^2}\quad\text{với}\quad k = 9.10^{9}\ \text{N·m}^2/\text{C}^2

Điện tích Q=6.10−14 C>0Q = 6.10^{-14}\ \text{C} > 0 nên tại mỗi điểm vectơ E⃗\vec{E} có phương là đường nối điện tích với điểm đó, chiều hướng ra xa QQ.

Xác định độ dài biểu diễn theo tỉ xích: đề cho đoạn thẳng dài 1 cm1\ \text{cm} ứng với

E0=10−106πε0 (V/m).E_0 = \dfrac{10^{-10}}{6\pi\varepsilon_0}\ \text{(V/m)}.

Vì 14πε0=k\dfrac{1}{4\pi\varepsilon_0} = k nên 1πε0=4k=3,6.1010\dfrac{1}{\pi\varepsilon_0} = 4k = 3,6.10^{10}, do đó

E0=10−106⋅3,6.1010=0,6 (V/m).E_0 = \dfrac{10^{-10}}{6}\cdot 3,6.10^{10} = 0,6\ \text{(V/m)}.

Vậy tỉ xích: 1 cm↔0,6 V/m1\ \text{cm} \leftrightarrow 0,6\ \text{V/m}.

a) Tại điểm cách QQ một khoảng r1=2 cm=0,02 mr_1 = 2\ \text{cm} = 0,02\ \text{m}:

E1=k∣Q∣r12=9.109⋅6.10−14(0,02)2=54.10−54.10−4=1,35 (V/m).E_1 = k\dfrac{|Q|}{r_1^2} = 9.10^{9}\cdot\dfrac{6.10^{-14}}{(0,02)^2} = \dfrac{54.10^{-5}}{4.10^{-4}} = 1,35\ \text{(V/m)}.

Độ dài đoạn thẳng biểu diễn:

ℓ1=E1E0=1,350,6=2,25 (cm).\ell_1 = \dfrac{E_1}{E_0} = \dfrac{1,35}{0,6} = 2,25\ \text{(cm)}.

Vẽ E1⃗\vec{E_1} dài 2,25 cm2,25\ \text{cm}, gốc tại điểm đang xét, hướng ra xa QQ.

b) Tại điểm cách QQ một khoảng r2=3 cm=0,03 mr_2 = 3\ \text{cm} = 0,03\ \text{m}:

E2=k∣Q∣r22=9.109⋅6.10−14(0,03)2=54.10−59.10−4=0,6 (V/m).E_2 = k\dfrac{|Q|}{r_2^2} = 9.10^{9}\cdot\dfrac{6.10^{-14}}{(0,03)^2} = \dfrac{54.10^{-5}}{9.10^{-4}} = 0,6\ \text{(V/m)}.

Độ dài đoạn thẳng biểu diễn:

ℓ2=E2E0=0,60,6=1 (cm).\ell_2 = \dfrac{E_2}{E_0} = \dfrac{0,6}{0,6} = 1\ \text{(cm)}.

Vẽ E2⃗\vec{E_2} dài 1 cm1\ \text{cm}, gốc tại điểm đang xét, hướng ra xa QQ.

Kiểm tra: vì E∼1r2E \sim \dfrac{1}{r^2} nên E1E2=(r2r1)2=(32)2=2,25\dfrac{E_1}{E_2} = \left(\dfrac{r_2}{r_1}\right)^2 = \left(\dfrac{3}{2}\right)^2 = 2,25, đúng với 1,350,6=2,25\dfrac{1,35}{0,6} = 2,25. Càng gần QQ thì EE càng lớn và mũi tên biểu diễn càng dài — phù hợp.

Đáp số

Tại 2 cm: E₁ = 1,35 V/m, vectơ hướng ra xa Q, biểu diễn bằng đoạn dài 2,25 cmTại 3 cm: E₂ = 0,6 V/m, vectơ hướng ra xa Q, biểu diễn bằng đoạn dài 1 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.