Giải Câu hỏi trang 67 SGK Vật lí 11
Đề bài
Một điện tích điểm Q = C đặt trong chân không.
a) Xác định phương, chiều, độ lớn của cường độ điện trường do điện tích điểm Q gây ra tại những điểm cách nó một khoảng 1 cm, 2 cm, 3 cm.
b) Nhận xét về cường độ điện trường tại những điểm gần điện tích Q và tại những điểm cách xa điện tích Q.
c) Từ các nhận xét trên, em hãy mô tả cường độ điện trường do một điện tích điểm dương Q đặt trong chân không gây ra tại một điểm cách nó một khoảng r. Vẽ hình minh hoạ.
Lời giải
a) Phương, chiều, độ lớn của cường độ điện trường
Điện tích điểm C đặt trong chân không. Cường độ điện trường do gây ra tại điểm cách nó khoảng có:
- Phương: nằm trên đường thẳng nối điện tích với điểm đang xét.
- Chiều: vì nên hướng ra xa điện tích .
- Độ lớn: tính theo công thức
Ta có (V·m).
*Tại điểm cách một khoảng cm m:*
*Tại điểm cách một khoảng cm m:*
*Tại điểm cách một khoảng cm m:*
b) Nhận xét
So sánh ba kết quả: khi khoảng cách tăng thì cường độ điện trường giảm rất nhanh. Cụ thể:
- Tại những điểm gần điện tích (r nhỏ): cường độ điện trường có độ lớn lớn.
- Tại những điểm cách xa điện tích (r lớn): cường độ điện trường có độ lớn nhỏ.
Vì nên khi tăng gấp đôi () thì giảm đi 4 lần (); khi tăng gấp ba () thì giảm đi 9 lần ().
c) Mô tả cường độ điện trường của điện tích điểm dương tại điểm cách nó khoảng
Cường độ điện trường do điện tích điểm dương (trong chân không) gây ra tại một điểm cách nó khoảng có đặc điểm:
- Điểm đặt: tại điểm đang xét.
- Phương: trùng với đường thẳng nối điện tích và điểm đang xét.
- Chiều: hướng ra xa điện tích (vì dương).
- Độ lớn: , tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách — càng xa thì càng nhỏ.
*Hình minh hoạ:* các vectơ nằm trên những đường thẳng đi qua , đều hướng ra xa và ngắn dần khi ra xa:
```
↑ E
|
←—E •Q E—→
|
↓ E
```
(Các mũi tên đều toả ra xa khỏi điện tích dương , mũi tên càng ngắn khi điểm càng xa .)
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.