Giải Câu hỏi trang 25 SGK Vật lí 11
Đề bài
Tìm thêm ví dụ về dao động cưỡng bức.
Lời giải
Nhắc lại: Dao động cưỡng bức là dao động của hệ dưới tác dụng của một ngoại lực biến thiên tuần hoàn. Khi đã ổn định, vật dao động với tần số bằng tần số của ngoại lực cưỡng bức, không phụ thuộc vào tần số riêng của vật.
Một số ví dụ về dao động cưỡng bức:
a) Màng loa trong loa điện động: Dòng điện xoay chiều tần số chạy qua cuộn dây tạo ra lực từ biến thiên tuần hoàn kéo – đẩy màng loa. Màng loa dao động cưỡng bức với tần số bằng tần số của dòng điện.
b) Màng nhĩ của tai: Sóng âm tần số truyền tới làm áp suất không khí tại màng nhĩ biến thiên tuần hoàn, buộc màng nhĩ dao động cưỡng bức với đúng tần số của nguồn âm.
c) Thân xe ô tô chạy trên đường xóc đều: Khi xe chạy với vận tốc không đổi trên mặt đường có các mô (ổ gà) cách đều nhau khoảng , mặt đường tác dụng lên xe một lực kích thích tuần hoàn. Thân xe (qua hệ giảm xóc) dao động cưỡng bức với tần số
d) Tòa nhà khi có động đất: Sóng địa chấn truyền qua nền đất tạo ra lực tuần hoàn tác dụng lên móng nhà, làm tòa nhà dao động cưỡng bức với tần số bằng tần số sóng địa chấn. Nếu tần số này trùng với tần số riêng của tòa nhà sẽ xảy ra cộng hưởng, biên độ tăng rất lớn, có thể gây sập.
e) Cầu treo khi đoàn người bước đều: Bước chân đều đặn tạo lực cưỡng bức tuần hoàn tác dụng lên mặt cầu; cầu dao động cưỡng bức với tần số bằng tần số bước chân. Vì vậy khi qua cầu treo người ta thường "phá bước" để tránh cộng hưởng.
Nhận xét: Ở mỗi ví dụ, vật luôn chịu một ngoại lực biến thiên tuần hoàn và dao động ổn định với tần số bằng tần số của ngoại lực đó — đúng đặc điểm của dao động cưỡng bức.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.