Giải Câu hỏi trang 45 SGK Vật lí 12
Đề bài
Các định luật Boyle và Charles chỉ xác định mối liên hệ giữa hai cặp thông số "áp suất – thể tích" và "thể tích – nhiệt độ" của một khối lượng khí xác định. Vậy, làm thế nào để xác định được mối liên hệ của cả ba thông số trạng thái của một khối lượng khí xác định?
Lời giải
Ý tưởng: Vì định luật Boyle cho mối liên hệ giữa và (khi không đổi), còn định luật Charles cho mối liên hệ giữa và (khi không đổi), nên để tìm mối liên hệ của cả ba thông số ta ghép hai định luật lại bằng cách cho khối khí chuyển từ trạng thái đầu sang trạng thái cuối qua một trạng thái trung gian, mỗi chặng chỉ dùng một định luật.
Xét một khối lượng khí xác định chuyển từ trạng thái 1 sang trạng thái 2 . Ta thực hiện quá trình qua hai giai đoạn:
a) Giai đoạn 1 — quá trình đẳng nhiệt (giữ không đổi): nén/giãn khí từ đến trạng thái trung gian sao cho áp suất bằng . Áp dụng định luật Boyle:
b) Giai đoạn 2 — quá trình đẳng áp (giữ không đổi): làm nóng/lạnh khí từ đến . Áp dụng định luật Charles (dạng đẳng áp):
c) Kết hợp hai kết quả trên (vì cùng là ):
Vậy với một khối lượng khí xác định:
Đây chính là phương trình trạng thái của khí lí tưởng, thể hiện mối liên hệ đồng thời của cả ba thông số trạng thái , , . Như vậy, để xác định mối liên hệ của cả ba thông số, ta phối hợp định luật Boyle và định luật Charles thông qua một trạng thái trung gian.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.