Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi 2 trang 72 SGK Vật lí 12

Bài 17. Máy phát điện xoay chiều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giả sử tại thời điểm t, từ thông qua khung dây dẫn phẳng MNPQ là:
Φ=BScos⁡α=BScos⁡ωt\Phi = BS\cos\alpha = BS\cos\omega t
Hãy chứng tỏ, suất điện động cảm ứng xuất hiện trong khung dây này có dạng:
e=BSωcos⁡(ωt+φ0) (V)e = BS\omega\cos(\omega t + \varphi_0)\ (V)

Lời giải

Áp dụng định luật cảm ứng điện từ (Faraday).

Suất điện động cảm ứng xuất hiện trong khung dây bằng tốc độ biến thiên của từ thông qua khung, lấy dấu trừ:

e=−dΦdte = -\dfrac{d\Phi}{dt}

Thay biểu thức từ thông đã cho.

Theo giả thiết, tại thời điểm tt:

Φ=BScos⁡ωt\Phi = BS\cos\omega t

với BB (cảm ứng từ), SS (diện tích khung) và ω\omega (tốc độ góc) là các hằng số.

Lấy đạo hàm của từ thông theo thời gian.

dΦdt=BS⋅d(cos⁡ωt)dt=BS⋅(−ωsin⁡ωt)=−BSωsin⁡ωt\dfrac{d\Phi}{dt} = BS\cdot\dfrac{d(\cos\omega t)}{dt} = BS\cdot(-\omega\sin\omega t) = -BS\omega\sin\omega t

Suy ra suất điện động cảm ứng.

e=−dΦdt=−(−BSωsin⁡ωt)=BSωsin⁡ωte = -\dfrac{d\Phi}{dt} = -(-BS\omega\sin\omega t) = BS\omega\sin\omega t

Đưa về dạng hàm cosin theo yêu cầu.

Sử dụng mối liên hệ sin⁡ωt=cos⁡ ⁣(ωt−π2)\sin\omega t = \cos\!\left(\omega t - \dfrac{\pi}{2}\right), ta được:

e=BSωcos⁡ ⁣(ωt−π2)e = BS\omega\cos\!\left(\omega t - \dfrac{\pi}{2}\right)

Đây chính là dạng e=BSωcos⁡(ωt+φ0)e = BS\omega\cos(\omega t + \varphi_0) với pha ban đầu φ0=−π2\varphi_0 = -\dfrac{\pi}{2} (đpcm).

Nhận xét: Biên độ của suất điện động là E0=BSωE_0 = BS\omega; suất điện động biến thiên điều hòa cùng tần số góc ω\omega với từ thông nhưng trễ pha π2\dfrac{\pi}{2} so với từ thông (hay ee sớm pha π2\dfrac{\pi}{2} không — ở đây ee chậm pha π2\dfrac{\pi}{2} so với Φ\Phi).

Đáp số

đpcm; e=BSωcos⁡ ⁣(ωt−π2)e = BS\omega\cos\!\left(\omega t - \dfrac{\pi}{2}\right), với φ0=−π2\varphi_0 = -\dfrac{\pi}{2}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.