Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi trang 80 SGK Vật lí 12

Bài 18. Ứng dụng hiện tượng cảm ứng điện từ   Đã kiểm

Đề bài

Nêu một số ứng dụng đơn giản khác của hiện tượng cảm ứng điện từ trong cuộc sống.

Lời giải

Hiện tượng cảm ứng điện từ xuất hiện khi từ thông Φ\Phi qua một mạch kín biến thiên, làm xuất hiện suất điện động cảm ứng ec=−ΔΦΔte_c=-\dfrac{\Delta\Phi}{\Delta t} và sinh ra dòng điện cảm ứng. Dựa trên hiện tượng này, ngoài máy phát điện và máy biến áp đã học, trong đời sống còn rất nhiều ứng dụng đơn giản:

a) Bếp từ (bếp cảm ứng): Dòng điện xoay chiều chạy trong cuộn dây dưới mặt bếp tạo ra từ trường biến thiên, gây ra dòng điện cảm ứng (dòng Foucault) trong đáy nồi kim loại. Dòng điện cảm ứng này làm nóng đáy nồi và nấu chín thức ăn.

b) Sạc không dây (điện thoại, bàn chải điện): Cuộn dây trong đế sạc tạo từ trường biến thiên; từ thông qua cuộn dây trong thiết bị biến thiên theo, sinh ra dòng điện cảm ứng để nạp cho pin mà không cần dây nối trực tiếp.

c) Micro điện động và đầu thu đàn ghi ta điện: Khi màng rung (hoặc dây đàn) dao động làm nam châm và cuộn dây chuyển động tương đối với nhau, từ thông qua cuộn dây biến thiên, sinh ra dòng điện cảm ứng biến đổi theo âm thanh — chuyển dao động cơ thành tín hiệu điện.

d) Đèn pin lắc tay (đèn pin không cần pin): Khi lắc đèn, nam châm trượt qua lại trong lòng cuộn dây làm từ thông biến thiên, sinh ra dòng điện cảm ứng thắp sáng bóng đèn LED (hoặc nạp cho tụ, pin nhỏ).

e) Phanh điện từ (ở tàu điện, xe tải, máy chạy bộ): Khi đĩa kim loại quay trong từ trường, trong đĩa xuất hiện dòng điện cảm ứng (dòng Foucault). Theo định luật Lenz, dòng này chống lại chuyển động, tạo lực hãm làm chậm chuyển động mà không cần ma sát cơ học.

g) Công tơ điện kiểu cảm ứng và máy dò kim loại: Dòng Foucault sinh ra trong đĩa nhôm (công tơ) hoặc trong vật kim loại bị dò làm thay đổi tín hiệu, giúp đo điện năng tiêu thụ hoặc phát hiện kim loại chôn giấu.

Tất cả các ứng dụng trên đều dựa chung một nguyên tắc: tạo ra sự biến thiên từ thông để sinh dòng điện cảm ứng phục vụ nhu cầu đời sống.

Đáp số

Bếp từ (bếp cảm ứng)Sạc không dâyMicro điện động và đầu thu đàn ghi ta điệnĐèn pin lắc tayPhanh điện từCông tơ điện cảm ứng, máy dò kim loại

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.