Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi trang 104 SGK Vật lí 12

Bài 23. Hiện tượng phóng xạ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Khi gói miếng kim loại hình chữ thập (+) cùng một hòn đá có chứa uranium bằng tấm phim và để trong bóng tối vài ngày, Becquerel đã phát hiện trên tấm phim có vết sáng giống dấu chữ thập như hình bên. Nguyên nhân nào gây tác dụng lên phim dù nó được để trong bóng tối?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 104 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Ảnh kết quả thí nghiệm của Becquerel thực hiện năm 1896: trên tấm phim (để trong bóng tối) xuất hiện các vết đen mờ do tia phóng xạ từ hòn đá chứa uranium tác dụng lên phim, in hình dấu chữ thập.

Lời giải

Vì tấm phim được gói kín và để trong bóng tối hoàn toàn nên không phải ánh sáng đã làm đen phim. Nguyên nhân gây ra vết sáng (vết đen) hình chữ thập trên phim chính là những tia không nhìn thấy được, phát ra một cách tự phát từ hòn đá chứa uranium.

Những tia này:
- Được phát ra liên tục, tự nhiên từ hạt nhân uranium mà không cần kích thích bằng ánh sáng hay bất kì tác nhân bên ngoài nào.
- Có khả năng đâm xuyên qua lớp giấy (tấm phim bọc kín) và tác dụng lên lớp nhũ tương của phim giống như ánh sáng, làm phim bị đen khi tráng rửa.

Miếng kim loại hình chữ thập (+) đặt chắn giữa hòn đá và phim đã hấp thụ (chặn bớt) các tia này, nên ở phần bị chữ thập che, phim ít bị tác dụng hơn; còn những phần không bị che thì tia truyền tới và làm đen phim. Do đó trên phim in lại đúng hình dấu chữ thập.

Đây chính là hiện tượng về sau được gọi là hiện tượng phóng xạ: hạt nhân uranium (và các chất phóng xạ) tự phát phóng ra các tia phóng xạ có tác dụng lên phim ảnh.

Đáp số

Do các tia phóng xạ (tia không nhìn thấy) tự phát ra từ hạt nhân uranium trong hòn đá, có khả năng đâm xuyên qua lớp bọc và tác dụng lên phim, nên phim bị đen dù để trong bóng tối.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.