Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Hoạt động trang 105 SGK Vật lí 12

Bài 23. Hiện tượng phóng xạ   Đã kiểm

Đề bài

Sử dụng kết quả thí nghiệm trong Bảng 23.1 hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a) Nhận xét về số lượng phân rã trong các khoảng thời gian bằng nhau liên tiếp.

b) Có thể dự đoán được thời điểm xảy ra và số lượng các phân rã phóng xạ không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 105 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 23.1. Kết quả ghi nhận số tia phóng xạ theo thời gian:

| Khoảng thời gian (s) | 0 – 5 | 5 – 10 | 10 – 15 | 15 – 20 | 20 – 25 | 25 – 30 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Số tia phóng xạ | 1 | 3 | 2 | 0 | 3 | 1 |

Lời giải

## a) Nhận xét về số lượng phân rã trong các khoảng thời gian bằng nhau liên tiếp

Theo Bảng 23.1, các khoảng thời gian quan sát đều bằng nhau và bằng 5 s5\ \text{s}. Số tia phóng xạ (số phân rã) ghi nhận được trong các khoảng liên tiếp lần lượt là:

| Khoảng thời gian (s) | 0–5 | 5–10 | 10–15 | 15–20 | 20–25 | 25–30 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Số tia phóng xạ | 1 | 3 | 2 | 0 | 3 | 1 |

Nhận xét: Trong những khoảng thời gian bằng nhau (5 s5\ \text{s}) liên tiếp, số phân rã ghi nhận được không bằng nhau và biến đổi không theo quy luật nào: 1; 3; 2; 0; 3; 11;\ 3;\ 2;\ 0;\ 3;\ 1. Có khoảng ghi được 33 phân rã, có khoảng chỉ 11 phân rã, thậm chí có khoảng không ghi được phân rã nào (00, ở khoảng 1515–20 s20\ \text{s}). Giữa chúng không có quy luật tăng, giảm hay lặp lại rõ ràng. Điều này cho thấy sự phân rã phóng xạ xảy ra một cách ngẫu nhiên, tự phát.

##

b) Có thể dự đoán được thời điểm xảy ra và số lượng các phân rã phóng xạ không?

Không thể dự đoán chính xác được. Vì phóng xạ là một quá trình tự phát và ngẫu nhiên: mỗi hạt nhân phân rã một cách độc lập, không chịu tác động của các yếu tố bên ngoài (nhiệt độ, áp suất, trạng thái hoá học…), nên:

- Không thể biết trước thời điểm một hạt nhân cụ thể sẽ phân rã.
- Không thể biết trước số lượng phân rã xảy ra trong một khoảng thời gian xác định sắp tới (các giá trị 0,1,2,30, 1, 2, 3 biến đổi thất thường).

Kết luận: Chỉ có thể mô tả hiện tượng phóng xạ về mặt thống kê (xác suất), tức là dự đoán được giá trị trung bình khi xét một số rất lớn các hạt nhân trong thời gian đủ dài, chứ không dự đoán được cho từng phân rã riêng lẻ.

Đáp số

a) Số phân rã trong các khoảng thời gian bằng nhau liên tiếp là không bằng nhau và biến đổi ngẫu nhiên (1, 3, 2, 0, 3, 1), không theo quy luật nào.b) Không thể dự đoán chính xác thời điểm xảy ra hay số lượng phân rã trong mỗi khoảng thời gian; phóng xạ là quá trình tự phát và ngẫu nhiên, chỉ mô tả được về mặt thống kê khi số hạt nhân rất lớn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.