Giải Câu hỏi trang 117 SGK Vật lí 12
Đề bài
Khi sử dụng máy xạ trị để chữa bệnh, tia phóng xạ có tác động lên các tế bào khoẻ mạnh không? Hãy tìm thông tin về các triệu chứng của bệnh nhân sau khi xạ trị.
Lời giải
Đây là câu hỏi vận dụng thực tế về ứng dụng của tia phóng xạ trong y học (xạ trị), không phải bài toán tính số.
a) Tia phóng xạ có tác động lên các tế bào khoẻ mạnh không?
Có. Khi dùng máy xạ trị, người ta chiếu chùm tia phóng xạ (thường là tia hoặc chùm hạt năng lượng cao) vào khối u để phá huỷ, tiêu diệt các tế bào ung thư. Tuy nhiên tia phóng xạ không phân biệt được tế bào bệnh và tế bào lành: trên đường đi tới khối u và ở vùng lân cận, tia vẫn đi qua và tác động (ion hoá, phá huỷ) lên các tế bào khoẻ mạnh xung quanh. Vì vậy xạ trị luôn gây ảnh hưởng nhất định đến mô lành.
Để hạn chế tác hại này, kĩ thuật xạ trị được thiết kế sao cho liều bức xạ tập trung tối đa vào khối u và giảm tối thiểu lên mô lành (chiếu từ nhiều hướng khác nhau cùng hội tụ vào khối u, chia nhỏ liều thành nhiều lần...).
b) Một số triệu chứng của bệnh nhân sau khi xạ trị:
Do tế bào khoẻ mạnh bị ảnh hưởng, bệnh nhân sau xạ trị thường gặp các triệu chứng như:
- Mệt mỏi, suy nhược cơ thể, chán ăn, buồn nôn, nôn.
- Rụng tóc (ở vùng được chiếu xạ), da vùng chiếu xạ bị khô, đỏ, rát, bỏng hoặc sạm.
- Giảm số lượng tế bào máu (bạch cầu, hồng cầu, tiểu cầu) làm sức đề kháng giảm, dễ nhiễm trùng, thiếu máu.
- Viêm, loét niêm mạc (miệng, họng, đường tiêu hoá), khô miệng, khó nuốt, tiêu chảy.
- Ảnh hưởng lâu dài có thể gây tổn thương mô lành, suy giảm chức năng cơ quan bị chiếu xạ.
Vì vậy xạ trị phải được tính toán liều lượng và theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.