Giải Bài 2 trang 121 SGK Vật lí 12
Đề bài
Người ta đo độ phóng xạ H của một đồng vị theo thời gian t và điền kết quả vào Bảng 25.1.
a) Vẽ đồ thị độ phóng xạ theo thời gian.
b) Ước lượng chu kì bán rã của đồng vị này.
Bảng 25.1. Độ phóng xạ theo thời gian (sắp xếp theo thứ tự thời gian tăng dần):
| t (s) | 0 | 30 | 60 | 120 | 180 | 240 | 300 | 360 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| H (Bq) | 151 | 85 | 55 | 31 | 22 | 15 | 11 | 9 |
Lời giải
## a) Vẽ đồ thị độ phóng xạ theo thời gian
Chọn trục hoành là thời gian (s) (từ 0 đến 360 s), trục tung là độ phóng xạ (Bq) (từ 0 đến khoảng 160 Bq).
Chấm các điểm thực nghiệm từ Bảng 25.1:
Nối các điểm bằng một đường cong trơn giảm dần: lúc đầu dốc (giảm nhanh), về sau thoải dần và tiến dần về 0. Đây đúng là dạng đồ thị đặc trưng của sự phân rã phóng xạ, tuân theo quy luật hàm số mũ:
với là độ phóng xạ ban đầu (ứng với ).
##
b) Ước lượng chu kì bán rã
Chu kì bán rã là khoảng thời gian để độ phóng xạ giảm còn một nửa giá trị ban đầu.
Bước 1 — Xác định mức một nửa. Tại : , nên
Bước 2 — Đọc thời điểm ứng với . Trên đồ thị (hoặc bảng số liệu), mức này nằm giữa hai điểm:
- Tại :
- Tại :
Ước lượng (nội suy) thời điểm đường cong cắt mức :
Bước 3 — Kiểm chứng bằng lần giảm một nửa tiếp theo. Mức một phần tư ban đầu đạt được ở khoảng (nằm giữa lúc và lúc ). Vì cần hai chu kì để giảm còn nên , cùng cỡ với kết quả trên.
Lưu ý về số liệu: thời gian để độ phóng xạ giảm một nửa tính ở các đoạn sau có xu hướng dài hơn (do sai số đo và phông phóng xạ nền), nên các điểm đầu — ít chịu ảnh hưởng nhất — cho ước lượng đáng tin hơn.
Kết luận: Chu kì bán rã của đồng vị này vào khoảng
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.