Giải Bài 6 trang 122 SGK Vật lí 12
Đề bài
Dược chất phóng xạ FDG có thành phần là đồng vị với chu kì bán rã là 110 phút, được sử dụng trong chụp ảnh cắt lớp PET. Dược chất này được sản xuất bằng cách bắn phá vào các hạt đồng vị nhờ một loại hạt được tăng tốc bằng máy gia tốc (Hình 25.4).
a) Xác định loại hạt được tăng tốc trong máy gia tốc biết rằng ngoài , sản phẩm bắn phá còn có neutron và phát xạ tia gamma.
b) Trước khi chụp ảnh cắt lớp PET, bệnh nhân sẽ được tiêm liều lượng dược chất FDG để đảm bảo độ phóng xạ trên mỗi kg cân nặng là 0,1 mCi không đổi. Hai bệnh nhân cùng cân nặng, cùng sử dụng FDG trong cùng một đợt sản xuất, nhưng được tiêm ở 2 thời điểm cách nhau 60 phút. Hỏi người nào sẽ được tiêm lượng FDG nhiều hơn? Xác định phần trăm lượng FDG nhiều hơn này cần được tiêm.
Hình 25.4. Ảnh chụp máy gia tốc tại Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội (ảnh minh hoạ, không chứa số liệu để giải).
Lời giải
a) Xác định loại hạt được tăng tốc
Phản ứng bắn phá có dạng:
Gọi hạt được tăng tốc là . Áp dụng định luật bảo toàn số khối và bảo toàn điện tích (tia không mang điện, không có số khối):
- Bảo toàn số khối:
- Bảo toàn điện tích:
Vậy hạt được tăng tốc là với , tức là hạt proton (hạt nhân hiđrô ).
b) Người nào được tiêm nhiều FDG hơn và nhiều hơn bao nhiêu phần trăm
Độ phóng xạ của một lượng FDG giảm theo thời gian theo quy luật phân rã:
Do cùng một đợt sản xuất, độ phóng xạ riêng (độ phóng xạ trên mỗi đơn vị khối lượng FDG) cũng giảm dần theo thời gian. Để mỗi kg cân nặng đạt độ phóng xạ 0,1 mCi như nhau, lượng FDG cần tiêm tỉ lệ nghịch với độ phóng xạ riêng tại thời điểm tiêm. Người được tiêm muộn hơn (sau 60 phút) sẽ ứng với độ phóng xạ riêng đã giảm, nên phải tiêm nhiều FDG hơn.
Gọi là lượng FDG tiêm cho người sớm (lúc ) và người muộn (lúc phút). Vì độ phóng xạ của lượng tiêm cho mỗi người phải bằng nhau nên:
Vậy phần trăm lượng FDG người tiêm muộn cần nhiều hơn:
Kết luận: Người được tiêm muộn hơn 60 phút cần được tiêm nhiều FDG hơn, nhiều hơn khoảng 45,9 % ≈ 46 %.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.