BÀI 4. TIỆM CẬN
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM
Đường thẳng 0 y y được gọi là đường tiệm cận ngang (gọi tắt là tiệm cận ngang) của đồ thị hàm số
y f x nếu 0 lim x f x y hoặc 0 lim x y
Đường thẳng 0 x x được gọi là đường tiệm cận đứng (gọi tắt là tiệm cận đứng) của đồ thị hàm số
y f x nếu ít nhất một trong các điều kiện sau được thỏa mãn:
0 0 lim ; lim x x x x f x f x ;
0 0 lim ; lim x x x x f x f x .
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1. Xác định các đường tiệm cận dựa vào định nghĩa
1. Phương pháp giải
Tiệm cận ngang
Đường thẳng 0 y y là đường tiệm cận ngang của đồ thị hàm số y f x nếu 0 lim x f x y hoặc
0 lim x f x y
Tiệm cận đứng
Đường thẳng 0 x x là đường tiệm cận đứng của đồ thị hàm số y f x nếu một trong các điều kiện sau
được thỏa mãn:
0 0 lim ; lim x x x x f x f x ;
0 0 lim ; lim x x x x f x f x
2. Bài tập
Bài tập 1: Các đường tiệm cận của đồ thị hàm số 2 1 1 x y x
tạo với hai trục tọa độ một hình chữ nhật có
diện tích bằng
A. 2 (đvdt) B. 3 (đvdt) C. 1 (đvdt) D. 4 (đvdt)
Hướng dẫn giải
Chọn A
Tập xác định \ 1 D
Đồ thị hàm số có đường tiệm cận đứng 1 x và tiệm cận ngang là 2 y . Khi đó hình chữ nhật tạo bởi
hai đường tiệm cận và hai trục tọa độ có các kích thước là 1 và 2 nên có diện tích 1.2 2 S (đvdt)
Bài tập 2: Biết các đường tiệm cận của đường cong
2 6 1 2 : 5 x x C y x và trục tung cắt nhau tạo
thành một đa giác H . Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A. H là một hình chữ nhật có diện tích bằng 8
B. H là một hình vuông có diện tích bằng 4
C. H là một hình vuông có diện tích bằng 25
D. H là một hình chữ nhật có diện tích bằng 10
Hướng dẫn giải
Chọn D
Tập xác định ; 2 2; \ 5
Ta có
2 6 1 2 lim lim 5 5 5 x x x x y y x là tiệm cận ngang của C
2 6 1 2 lim lim 7 7 5 x x x x y y x là tiệm cận ngang của C
5 5 lim ; lim 5 x x y x là tiệm cận đứng của C
Vậy đồ thị có ba đường tiệm cận là 5; 7; 5 y y x cùng với trục tung tạo thành một hình chữ nhật có
kích thước 2 5 nên có diện tích bằng 10.
Dạng 2: Tiệm cận của đồ thị hàm số ax b y cx d
1. Phương pháp giải
Để tồn tại các đường tiệm cận của đồ thị hàm số ax b y cx d thì 0 c và 0 ad bc
Khi đó phương trình các đường tiệm cận là
+ Tiệm cận đứng d x c
+ Tiệm cận ngang a y c
2. Bài tập
Bài tập 1: Giá trị của tham số thực m để đồ thị hàm số 2 1 1 m x y x m
có đường tiệm cận ngang 3 y
là
A. 1 m B. 0 m C. 2 m D. 3 m
Hướng dẫn giải
Chọn C
Điều kiện để đồ thị hàm số có tiệm cận là
2 2 1 1 0 2 1 0 m m m m m
Phương trình đường tiệm cận ngang là 2 1 y m nên có 2 1 3 2 m m .
Bài tập 2: Tập hợp các giá trị thực của tham số m để đồ thị hàm số 1 1 x y mx
có tiệm cận đứng là
A. B. \ 0 C. \ 1 D. \ 0; 1
Hướng dẫn giải
Chọn D
Điều kiện để đồ thị hàm số có tiệm cận là 0 0
1 0 1
m m
m m
Bài tập 3. Tập hợp các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số 3 1 x y mx
không có tiệm cận đứng là
A. B. 1 0; 3 C. 1 3 D. 0
Hướng dẫn giải
Chọn B
Điều kiện để đồ thị hàm số không có tiệm cận đứng là
0 0 1 1 3 0 3
m m
m m
Bài tập 4: Cho hàm số 1 ax b y x . Biết đồ thị hàm số đã cho đi qua điềm 0; 1 A và có đường tiệm
cận ngang là 1 y . Giá trị a b bằng
A. 1 B. 0 C. 3 D. 2
Hướng dẫn giải
Chọn B
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.