CHỦ ĐỀ 7: THỂ TÍCH KHỐI CHÓP
I. LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM
Công thức tính thể tích khối chóp: V = 1 . 3 S h
Trong đó: S là diện tích đáy và h là chiều cao của khối chóp.
II. CÁC DẠNG TOÁN TRỌNG TÂM VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Dạng 1: Thể tích khối chóp có đường cao sẵn có
Ví dụ 1: Cho hình chóp S.ABC có đáy ABC là tam giác đều cạnh a, cạnh bên SA vuông góc với đáy, đường
thẳng SC tạo với đáy một góc 60°. Thể tích khối chóp S.ABC bằng?
A.
3
8 a . B.
3
4 a . C.
3
2 a . D.
3 3 4 a .
Lời giải:
Chú ý: Nếu tam giác ABC đều cạnh a thì độ dài đường trung tuyến
bằng m = 3 2 a
Ta có: ( ) (SC;(ABC)) 60 SA ABC SCA ⊥ ⇒ = = °
2
2 3
3 tan 60 tan 60 3,S A 4 1 1 3 . 3. 3 3 4 4
ABC
ABC
SA a SA AC a C a a V SA S a
⇒ ° = ⇒ = ° = =
⇒ = = =
Chọn B
Ví dụ 2: Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình vuông cạnh a, hình chiếu vuông góc của S lên mặt phẳng
(ABCD) trùng với trung điểm của cạnh AD, cạnh bên SB hợp với đáy một góc 60°. Tính theo a thể tích V
của khối chóp S.ABCD
A. V
3 15 2 a = . B. V
3 15 6 a = . C. V
3 5 4 = a . D. V
3 15 18 a = .
Lời giải
Gọi H là trung điểm của ( ) AD AH ABCD ⇒ ⊥
Ta có:
2 2 5 2 2 a a BH a = + =
3 2 .
5 15 tan 60 . 3 2 2 1 1 15 15 . . .a 3 3 2 6 S ABCD ABCD
a a SH BH
a a V SH S
= ° = =
= = =
Chọn B.
Ví dụ 3: Cho hình chóp S.ABC có đáy là tam giác đều cạnh a, ( ) SA ABC ⊥ . Biết mặt phẳng ( ) SBC
tạo với đáy một góc 60°. Thể tích khối chóp S.ABC là
A.
3 3 24 a . B.
3 3 8 a . C.
3 3 6 a . D.
3 3 18 a .
Lời giải:
Gọi M là trung điểm của BC AM BC ⇒ ⊥ và 3 . 2 a AM =
Lại có:
( ) (( );( )) 60 ⊥ ⇒ ⊥ ⇒ = = ° BC SA BC SMA SBC ABC SMA .
Khi đó
2 3 3 tan 60 ,S . 2 4 ABC a a SA AM = ° = =
Thể tích khối chóp là:
3 1 3 . 4 8 ABC a V SA S = = . Chọn B.
Ví dụ 4: Cho hình chóp S.ABC có đáy là tam giác vuông tại B có AB=a, BC= 3 a . Hình chiếu của đỉnh
S trên mặt phẳng đáy trùng với trung điểm của cạnh AC. Biết SB tạo với đáy một góc 30°. Thể tích khối
chóp S.ABC là:
A.
3
2 a . B.
3
4 a . C.
3 3 6 a . D.
3
6 a .
Lời giải:
Gọi H là trung điểm của ( ). AC AH ABC ⇒ ⊥
Khi đó ( );( )) . SB ABC SBH = Ta
có: 2 2 2 . AC AB BC a = + =
Tam giác ABC có đường trung tuyến BH ứng với cạnh
huyền nên
. 2 AC BH a = = Do 30 tan30 . 3 a SBH SH HB = ° ⇒ = ° =
Lại có:
2 1 3 . 2 2 ABC a S BA BC = =
Suy ra:
2 3
. 1 1 3 .S . . . 3 3 2 6 3 S ABC ABC a a a V SH = = = Chọn D.
Ví dụ 5: Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật có AB= 2a, AD= 3 a , cạnh bên SA
vuông góc với đáy, gọi M là trung điểm của cạnh CD. Biết SM tạo với mặt phẳng (ABCD) một góc 60°,
tính thể tích V của khối chóp S.ABCD.
A. V=
3 2a . B. V= 3 4 3 a . C. V=
3 12a . D. V=
3 4a .
Lời giải:
Do ( ) ( ;( )) 60 . ⊥ ⇒ = = ° SA ABCD SM ABCD SMA
Ta có: 2 2 2 AM AD DM a = + =
tan 60 2 3 SA AM a ⇒ = = .
Mặt khác 2 . 2 3 ABCD S AB AD a = = .
2 3 . 1.2 3.2 3 4 3 S ABCD V a a a = = . Chọn D.
Ví dụ 6: Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình vuông cạnh a, SA vuông góc với mặt đáy, SD tạo với
mặt phẳng (SAB) một góc bằng 30°.Tính thể tích V của khối chóp S.ABCD.
A. V=
3 6 18 a . B. V= 3 3a . C. V=
3 6 3 a D. V=
3 3 3 a .
Lời giải:
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.