Giáo án Chủ đề 2 Hidrocacbon No

Chủ đề 2: Hidrocacbon No

1

HIĐROCACBON NO

 Cấu trúc và danh pháp của ankan và xicloankan.  Tính chất vật lí và hóa học của ankan và xicloankan.  Phương pháp điều chế,ứng dụng của ankan và xicloankan.

Hiđrocacbon no (còn gọi là hiđrocacbon bão hòa) là hiđrocacbon mà trong phân tử chỉ có các liên kết đơn C-C. Hiđrocacbon no với mạch cacbon hở (không vòng) gọi là ANKAN. Hiđrocacbon no với mạch cacbon vòng gọi là XICLOANKAN.

Hiđrocacbon no là nguồn nhiên liệu trọng yếu đối với con người và cung là nguồn nguyên liệu quan trọng của ngành công nghiệp hóa chất.

A. Ankan: Đồng đẳng, đồng phân và danh pháp

 Biết sự liên quan giữa đồng đẳng,đồng phân của ankan.  Biết gọi tên các ankan với mạch chính không quá 10 nguyên tử C.

I. Đồng đẳng, đồng phân

1. Đồng đẳng

Ankan: metan ( ), etan ( ), propan ( ), các butan ( ),các pentan ( ),...có công thức chung là . Chúng hợp thành dãy đồng đẳng gọi là dãy đồng đẳng của metan.

2. Đồng phân

a) Đồng phân mạch cacbon

Ở dãy đồng đẳng của metan, từ thành viên thứ tư trở đi, mỗi thành viên đều gồm nhiều đồng phân.

Thí dụ : Ứng với công thức phân tử (thành viên thứ tư của dãy đồng đẳng) có 2 đồng phân cấu tạo :

Ứng với công thức phân tử (thành viên thứ năm của dãy đồng đẳng) có 3 đồng phân cấu tạo :

ThuVienDeThi.com

Chủ đề 2: Hidrocacbon No

2

Nhận xét : Ankan từ trở đi có đồng phân cấu tạo, đó là đồng phân mạch cacbon.

b) Bậc của cacbon

(ankan không phân nhánh)

(ankan phân nhánh)

Bậc của một nguyên tử C ở phân tử ankan bằng số nguyên tử C liên kết trực tiếp với nó.

Ankan mà phân tử chỉ chứa C bậc I và C bậc II (không chứa C bậc III và C bậc IV) là ankan không phân nhánh.

Ankan mà phân tử có chứa C bậc III hoặc C bậc IV là ankan phân nhánh.

Số lượng đồng phân cấu tạo tăng rất nhanh theo số nguyên tử C trong phân tử

n 4 5 6 7 8 9 10 15 20 30 Số đồng phân 2 3 5 9 18 35 75 4347 366319

Nếu kể cả đồng phân lập thể ( đồng phân quang học) thì số lượng đồng phân còn lớn hơn nhiều. Để viết đúng và đủ các đồng phân cấu tạo của một ankan có dưới 10 nguyên tử C trong phân tử, ta có thể tự làm được. Còn để tính ra số lượng đồng phân cấu tạo của một ankan chứa nhiều nguyên tử C hơn, chắc chắn cần phải có sự trợ giúp của máy tính.

ThuVienDeThi.com

Chủ đề 2: Hidrocacbon No

3

II. Danh pháp

1. Ankan không phân nhánh (trước đây ankan không phân nhánh từ trở lên thường thêm chữ n.)

Nhóm nguyên tử còn lại sau khí lấy bớt 1 nguyên tử H từ phân tử ankan có công thức đuợc gọi là nhóm ankyl. Tên của nhóm ankyl không phân nhánh lấy từ tên của ankan tuơng tứng đổi đuôi an thành yl.

2. Ankan phân nhánh

Theo IUPAC, tên của ankan phân nhán đuợc gọi theo kiểu tên thay thế :

Số chỉ vị trí - Tên nhánh Tên mạch chính - an

 Mạch chính là mạch dài nhất,có nhiều nhánh nhất. Đánh số các nguyên tử cacbon thuộc mạch chính bắt đầu từ phía phân nhánh sớm hơn.  Gọi tên mạch nhánh (tên nhóm ankyl) theo thứ tự vần chữ cái. Số chỉ vị trí nhánh nào đặt ngay trước gạch nối với tên nhánh đó.

Thí dụ 1 :

2- Metylpropan

2,2- đimetylpropan

2,3- đimetylpentan

ThuVienDeThi.com