Gia Định thành thông chí (1972) - Trịnh Hoài Đức (tập Hạ)

Gia Định thành thông chí (1972) - Trịnh Hoài Đức (tập Hạ)

Chia sẻ: Facebook X Telegram Email
Báo tài liệu không phù hợp
Gia Định thành thông chí (1972) - Trịnh Hoài Đức (Tập Hạ) — sách xưa quý hiếm (bản quét PDF).

Xem trước nội dung

Phương nam thuộc Ly-hỏa (1) có hiện điềm văn minh,
vậy nên kể sĩ hay chuộng điều tiết nghĩa, chuyên môn về lý
học, dân tục chuyên nghề canh nông, khung cửi. Nhưng địa giới
lại thuộc về khu vực sao Dương-châu. Dương nghĩa là phát
dương, tảnh khí bồng bột, hoặc khiếm khuyết về hành động
(nông nồi, không đằm thắm) ; mà phong hóa tốt hay xấu, tập
tục hậu hay bạc thì lại tùy theo thời thế địa cuộc hoặc có thay
đôi khác nhau.
Mừng nay Thánh Thiên-tử có đức lớn tác thành, nhân
sâu dưỡng dục, nghĩ đến Gia-định là cơ sở của nhà vua hưng
phục bồi dưỡng, nên chuần định chế độ, ban bố luật điều, đặt
huyện-quan đề dạy bảo quyết đoán cho công bình, ủy trấn
quan đề tuyên dương, hiệu-tập cho dân yên ồn. Lại đặt quan
đốc-học đề dạy dỗ cho dân thành tài, và khiến quan tỗng-trấn
lấy tiết chế vỗ về nhân dân [1b], khiến nơi lều tranh ngổ hẻm
cũng bước lên cảnh xuân đài hóa nhật (2) bỏ thói xấu mà hóa
theo mỹ tục thuần phong. Ôi, đã tốt đẹp lắm vậy !
(1) Ly là I trong 8 quẻ : Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn,
Đoài. Quẻ Ly thuộc phương nam, mà phương nam là thuộc hỏa, nên gọi Ly hỏa.
(2) Xuân-dài hóa nhật là nói cảnh trí thái bình vụi vẻ
4 TẬP HẠ
Phong tục toàn thành : theo sách Chu-lễ, chức phương-
thị (chức quan coi việc thiên hạ cống hiến) nói : địa hạt phỉa
đông-nam, dân số õ người gái thì chỉ có 2 người trai, địa khí
thì âm íit mà dương nhiều, trong thân người thớ thịt thưa
loài chim muông ít lông, tánh ưa khí nắng.
Gia-định ở Nam-Việt, đất rộng vật thực nhiều, không 1o
sự đói rét, nên nhân dân ít súc tích, tập tục xa hoa, sĩ khí
hiên ngang, ở khắp bốn phương, mỗi nhà đều riêng phong tục,
Đất thuộc Dương-châu, gần mặttrời, thiên khí phấn
phát, trung chánh, văn mỉnh, Nên con người hay chuộng tiết
nghĩa, học sách Ngũ-kinb, Tứ-thư, Thông-giám, tỉnh hiều nghĩa
lý, lúc đầu trung hưng (triều NguyÊn) đặt chức đốc-học,
ban bố học qui mở khoa thi, lối bọc cử nghiệp phát khổi, từ
đấy lý-học cùng văn-chương đều thạnh hành tốt đẹp, mà văn-
phong mới trôi dậy.
Gia-định ở về địa vị Dương-rninh (phương nam), nhiều
người trung dõng khí bết, trọng nghĩa khinh tài, dù hàng phụ,
nữ cũng thế, [2a] có nhiều giai nhân mỹ nữ, mà trong hạng
người giàu sang, trường thọ khôn khéo cũng có xuất hiện tên
tuổi của giới phụ nữ. Họ hay chuộng đạo Phật, tin việc đồng
bóng, kính trọng nữ thần, như : bà Chúa-pgọc, bà Chúa-động
(quen gọi người phụ nhân tôn quí bằng bà), hà Hỏa.tỉnh, bà
Thủy-long, và cô Hồng, cô Hạnh v.v... Như vậy là có ý nghĩa
dụng sự theo hào âm của quể Ly (1) vậy. Lại thờ thần Táo, ở 2
bên tả hữu về 2 hình người nam, ở giữa vẽ 1 hình người nữ,
cũng tượng trưng là quẻ Ly-hỏa, ngụ ý 1 hào âm, ở giữa 2 hào
dương làm chủ.
(D) Quẻ Ly Z>= hàoâm (— ) nằm giữa, 2 hào dương (——) sằm
trên và dưới,

Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.