Chần thành cẩm tạ -
+ Ông Trương bửu Lâm, nguyên Giám đốc Viện Khảo cồ,
+ Ông Đửu Cầm, Giáo sư Đại học Văn khoa Sài gồn,
w Bà Langlet, Oiáo sựư Đại học Văn khoa Sài gòn,
» Ông Nguyễn khắc Kham, nguyên Giáo sư- Đại học Văn
khoa Sài gồn,
* Ông Nghiêm Thầm, Giáo sư Đại học Văn khoa Sài gồn,
QQuản thủ Viện Bảo Tầng Quốc Gia,
w Ảnh Nguyễn Nhã, Chủ nhiệm lTập san Sử Địa,
MỞ ĐẦU
Hậu bán thế kỷ 18 là một trong những giai đoạn rối
ren nhứt và cũng là một trong những giai đoạn hiếm hoi
mà người Việt sau khi chiu được cơn chuyền mình, thấy
đất nước lớn mạnh hơn, dồi dào sinh lực hơn ngày trước.
Cuộc khởi nghĩa Tây sơn, biến cố tàn Lê, mạt Trịnh, sự
phục hồi của họ Nguyễn, tất cả đầy sinh động, hấp dẫn,
khiến cho người đương thời vội vä ghi chép, người sau
kiên nhẫn lục lọi làm nên những tồng hợp chuyên biệt,
khoa học mà chúng ta chủ ý ở đây. Hẩãy kể lấy một vài
trường hợp. Thời đại lịch sử kề trên tràn một phần khá
lớn trong quyền Histoire Moderne du Pags d' Annam (1529-
1820) của Ch. Maybon ! là «quyền sách có giá trị đặc
biệt», « một công trình có giá trị trong học giởi» như
Phạm Quỳnh đã tán tụng . \
Không khí phục cỗ đdo báo Trí tân (1940-1945) đưa tới
phía người Việt, dưới sự thúc đây của ảnh hưởng Trường
1. Paris, Lib. Plon. 1919,
2. Thượng Chỉ uăn lập, Bộ QGGD tải bản, tập V, t. 8, Đáng lưu
ý rằng Aurousseau khi phê bình sách của Maybon lại chê rằng ông
này không tìm được gì mới hơn những điều mà L. Cadière đã nói
đến hơn 10 năm trước,
10 TẠ CHÍ ĐẠI TRƯỜNG
Viễn đông Bác cồ qua các ông ỦỨng hoè Nguyễn văn Tố,
Biệt lam Trần huy Bá, Mãn khánh Dương Ky... hợp với
không khí nghiêm trọng của thế chiến thứ hai nuôi dưỡng
ý hướng khảo sát, khiến thấy xuất hiện giữa những tác
phầm lịch sử khác, quyền Quang Trung Nguuễn Huệ,
anh hùng dân tộc của Hoa Bằng 1. Cũng được sửa soạn
thành hình trong thời kỳ đó, nhưng xuất hiện muộn màng
trong thời chiến tranh (1945-1954) đề nhân dịp biện hộ
cho thái độ soạn giả trước thời cuộc là quyền La sơn
phu tử của Hoàng xuân Hãn °$. Hiện nay theo với sự tạo
lập các chứng chỉ Sử học ở trường Đại học Huế, giáo sư
Nguyễn Phương cũng khảo sát biến động Tây sơn đăng
dần trên các tạp chí Đại học, Bách khoa, Đại học Sư phạm
Huế?. Và bây giờ chúng tôi cũng thu nhặt tài liệu đề khảo
sát giai đoạn này trong tính cách toàn thể của nó dưới
nhan đề là: « Lịch sử nội chiến ở Việt nam từ 1771 đến
1802».
Các thư viện: Thư viện Quốc gia, Tồng thư viện và
đặc biệt Thư viện Viện Khảo cồ đã cung cấp tài liệu cho
chúng tôi. Các bài chỉ dẫn thư tịch của IL. Cadière và P.
Pelliot, E. Gaspardone, Trần văn Giáp, Huỳnh khắc Dụng,
ở các sách tồng hợp cần thận theo tỉnh thần khoa học đã
giúp chúng tôi dễ dàng trong khi tìm tòi. Nhưng ở đây
chúng tôi vẫn vấp phải một điều mà người trước đã lưu
ý tới : tài liệu khiếm khuyết.
Lê quý Đôn ngày trước đã thống trách về tình trạng
1 Gồm 2 tập, tập trên 202 trang (Tri tân xuất bẩn, in xong
ngày 6-5-1944), tập dưới 310 trang (Trịnh như Luân xuất bản, in
xong ngày 8-8-1944). (Theo chỉ dẫn của lời tựa lần tái bẩn quyền
Quang Trung Nguuễn Huệ, anh hủng dân lộc, sửa lại một tập,
Sài gòn, Xuất bản Bốn phương, 1958).
2. Paris, Minh tân xuất bản, 1952,
3. Đã in thành sách Việt nam thời bành trướng : Tâu sơn, Khai
trí, 1968,
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.