CHƯƠNG J
THÂN THẾ
Mặc tứ lả một nhân vật kỷ dị nhất của Trung Hoa,
kỳ dị tử tên họ, tới tư tưởng và đời sống, kỳ dị tới nỗi
gm đây mgưởl Trung Hoa ngờ rằng ông có dỏng máu
Ấn Độ hoạc Á Rập (!) chứ không thể là con cháu cửa
Phục Hi, Thần Nông được.
Họ là họ Mặc, một họ mà trước ông và sau ông cơ
hồ không có người thứ hai nào mang tên. Sinh trong
giới bình đân, có thể là tiện dân nữa, ông dùng ngôn
ngữ của bình dân, lối lý luận cửa bình đân, dựng lên
một triết thuyết cho bình đân, bênh vực quyền lợi của
bình dân ; lập nên một chính đẳng kỷ luật rất nghiêm
= cố thể nói là một tôn giáo nữa ~ rất đông người theo,
trên hai thế kỷ ảnh hưởng ngang với Khổng phái, nhưng
rổi nh hướng đó chìm luôn trong non hai ngàn năm,
mãi tới đời Thanh mới có người lục các sách cũ để tìm
hiểu Mạc học. Kỷ dị nhất và đáng phục nhất là con
người đỏ có lẽ không vợ con, suốt đời lo việc thiên hạ,
# Nguyễn Hiến Lẻ
hể nghe nói một nước nào tấn công nước khác thì dù
xa xôi tới đâu, cũng gấp rút đi tới - có lần đi mưởi
ngày đêm không nghỉ (1) tử Lỗ tới Sở - để tìm cách
thuyết phục, ngàn cẩn, ngán cẩn không được thì tìm
cách hảo vệ giủm nước bị tấn công, bắt mấy trảm môn
đệ của mình h¡ sinh giữ thành cho, chống với kể xâm
lang, và họ tuân lệnh õng răm rấp. Đọc lịch sử nhân
loại, tôi chưa thấy m người thứ hai nào yêu hỏa bình.
bênh vực kế yếu như ông.
Môt nhân vật có công với dân tộc Trung Hoa, làm
về vang cho dân tộc Trung Hoa như vậy mả sách vở
chép rất ít, khiến cho tới nay, đởi của ông còn rất nhiều
nghi vấn ?
Không ai hiểu tại sao Tư Mã Thiên trong bộ Sử ký
không chép truyện Mặc tứ chỉ viết vồn vẹn hai mươi
bốn chứ phụ vào thiên Tuần Khanh lệt truyện, nghĩa
như sau :
“Mặc Địch, một đại phu nước Tổng, giỏi chống giữ
/thành]. chủ trương tiết dụng. Có người bảo là sống
một thời với Khổng h, có người bảo là sống sau Khổng
tứ”,
Có phải là vì tử thời Hán Vũ Để (đời Tư Mã Đàm
và Tư Mã Thiên) học thuật đã bị nhà Nho lững đoạn,
Mạác hoc bị coi là tả thuyết, nên Tư Mã Thiên chỉ ghi
vấn tắt như vậy chang ? (Ì) Ván tắt mà lại rất mơ hổ :
(1) Có người lại nghỉ hai hàng đó không phải của Tư Mã Thiên mà
của người sau thêm vào.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.