Truyện ngắn hiện thực đầu thế kỷ XX của Phạm Duy Tốn, mở đầu là "Sống chết mặc bay".
Tác phẩm kinh điển của văn học Việt Nam. Văn bản thuộc phạm vi công cộng, số hóa từ Wikisource tiếng Việt; HanoiSoft tập hợp, phát hành miễn phí.
Sống chết mặc bay
Phạm Duy Tốn (1881–1924)
và các truyện ngắn khác: Con người Sở Khanh, Nước
đời lắm nỗi, Câu chuyện thương tâm
Tập HanoiSoft ghép năm 2026 từ văn bản phạm vi công cộng
trên Wikisource tiếng Việt.
Bản để duyệt – không bán.
Lời giới thiệu
Những truyện ngắn quốc ngữ đầu tiên theo lối
hiện thực, đăng Nam Phong tạp chí 1918–1919.
“Sống chết mặc bay” có trong chương trình Ngữ văn
lớp 7.
Mục lục
1. Sống chết mặc bay
2. Con người Sở Khanh
3. Nước đời lắm nỗi
4. Câu chuyện thương tâm
2
Gần một giờ đêm. Trời mưa tầm tã. Nước sông Nhị
Hà lên to quá; khúc đê làng XXX. thuộc phủ XXX.
xem chừng núng thế lắm, hai ba đoạn đã thẩm lậu
rồi, không khéo thì vỡ mất.
Dân phu kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều
đến giờ, hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì
cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm
dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người nào người
nấy lướt thướt như chuột lột. Tình cảnh trông thật là
thảm.
Tuy trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng
người xao xác gọi nhau sang hộ, nhưng xem chừng
ai ai cũng mệt lử cả rồi. Ấy vậy mà trên trời vẫn mưa
tầm tã trút xuống, dưới sông thời nước cứ cuồn cuộn
bốc lên. Than ôi! Sức người khó lòng địch nổi với sức
trời! Thế đê không sao cự lại được với thế nước! Lo
thay! Nguy thay! Khúc đê này hỏng mất.
Ấy, lũ con dân đang chân lấm tay bùn, trăm lo
nghìn sợ, đem thân hèn yếu mà đối với sức mưa to
nước lớn, để bảo thủ lấy tính mạng gia tài, thế thời
nào quan cha mẹ ở đâu?
Thưa rằng: Đang ở trong đình kia, cách đó chừng
3
bốn năm trăm thước. Đình ấy cũng ở trên mặt đê,
nhưng cao mà vững chãi, dẫu nước to thế nữa, cũng
không việc gì.
Trong đình, đèn thắp sáng trưng; nha lệ lính
tráng, kẻ hầu người hạ, đi lại rộn ràng. Trên sập, mới
kê ở gian giữa, có một người quan phụ mẫu, uy nghi
chễm chện ngồi. Tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi
thẳng ra, để cho tên người nhà quỳ ở dưới đất mà
gãi. Một tên lính lệ đứng bên, cầm cái quạt lông,
chốc chốc sẽ phẩy. Tên nữa đứng khoanh tay, chực
hầu điếu đóm. Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến
hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi
ngút, tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc
đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào
ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà,
nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm
bông trông mà thích mắt. Chung quanh sập, bắc bốn
ghế mây, bắt đầu từ phía hữu quan thì có thầy đề, rồi
lần lượt đến thầy đội nhất, thầy thông nhì, sau hết
giáp phía tay tả ngài, thì đến chánh tổng sở tại cùng
ngồi hầu bài.
Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít,
nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch nghiêm trang
lắm: trừ quan phụ mẫu ra, mọi người không ai dám
to tiếng. So với cái cảnh trăm họ đang vất vả lấm láp,
gội gió tắm mưa, như đàn sâu lũ kiến ở trên đê, thời
4
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.