Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 3.21 trang 61 Chuyên đề Toán 10

Bài tập cuối chuyên đề 3   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho đường conic (S)(S) có tâm sai e=2e = 2, một tiêu điểm F(−2;5)F(-2; 5) và đường chuẩn tương ứng với tiêu điểm đó là Δ:x+y−1=0\Delta: x + y - 1 = 0. Chứng minh rằng điểm M(x;y)M(x; y) thuộc đường conic (S)(S) khi và chỉ khi x2+y2+4xy−8x+6y−27=0x^2 + y^2 + 4xy - 8x + 6y - 27 = 0 (được gọi là phương trình của (S)(S), tuy vậy không phải là phương trình chính tắc). Hỏi (S)(S) là đường gì trong ba đường conic?

Lời giải

Phân tích. Theo định nghĩa đường conic, điểm M(x;y)M(x; y) thuộc (S)(S) khi và chỉ khi tỉ số khoảng cách từ MM đến tiêu điểm FF và đến đường chuẩn Δ\Delta tương ứng bằng tâm sai ee:
MFd(M,Δ)=e=2⟺MF=2 d(M,Δ).\frac{MF}{d(M, \Delta)} = e = 2 \quad\Longleftrightarrow\quad MF = 2\, d(M, \Delta).

Bước 1. Tính MFMF và d(M,Δ)d(M,\Delta).

Với F(−2;5)F(-2; 5):
MF=(x+2)2+(y−5)2.MF = \sqrt{(x+2)^2 + (y-5)^2}.

Với Δ:x+y−1=0\Delta: x + y - 1 = 0:
d(M,Δ)=∣x+y−1∣12+12=∣x+y−1∣2.d(M, \Delta) = \frac{|x + y - 1|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|x + y - 1|}{\sqrt{2}}.

Bước 2. Viết điều kiện và bình phương hai vế.

MF=2 d(M,Δ)  ⟺  (x+2)2+(y−5)2=2⋅∣x+y−1∣2=2 ∣x+y−1∣.MF = 2\, d(M,\Delta) \;\Longleftrightarrow\; \sqrt{(x+2)^2 + (y-5)^2} = 2\cdot\frac{|x+y-1|}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}\,|x+y-1|.

Vì hai vế đều không âm, bình phương hai vế là phép biến đổi tương đương:
(x+2)2+(y−5)2=2(x+y−1)2.(∗)(x+2)^2 + (y-5)^2 = 2(x+y-1)^2. \qquad (\ast)

Bước 3. Khai triển.

Vế trái:
(x+2)2+(y−5)2=x2+4x+4+y2−10y+25=x2+y2+4x−10y+29.(x+2)^2 + (y-5)^2 = x^2 + 4x + 4 + y^2 - 10y + 25 = x^2 + y^2 + 4x - 10y + 29.

Vế phải:
2(x+y−1)2=2(x2+y2+1+2xy−2x−2y)=2x2+2y2+4xy−4x−4y+2.2(x+y-1)^2 = 2\big(x^2 + y^2 + 1 + 2xy - 2x - 2y\big) = 2x^2 + 2y^2 + 4xy - 4x - 4y + 2.

Bước 4. Rút gọn. Chuyển tất cả về một vế của (∗)(\ast):
x2+y2+4x−10y+29−(2x2+2y2+4xy−4x−4y+2)=0,x^2 + y^2 + 4x - 10y + 29 - \big(2x^2 + 2y^2 + 4xy - 4x - 4y + 2\big) = 0,
−x2−y2−4xy+8x−6y+27=0.-x^2 - y^2 - 4xy + 8x - 6y + 27 = 0.

Nhân hai vế với −1-1:
x2+y2+4xy−8x+6y−27=0.x^2 + y^2 + 4xy - 8x + 6y - 27 = 0.

Vì mọi phép biến đổi trên đều là tương đương, ta kết luận: M(x;y)∈(S)M(x;y) \in (S) khi và chỉ khi
x2+y2+4xy−8x+6y−27=0.■x^2 + y^2 + 4xy - 8x + 6y - 27 = 0. \qquad \blacksquare

Bước 5. Nhận dạng đường conic.

Tâm sai của (S)(S) là e=2e = 2. Theo đặc trưng của ba đường conic:
- e<1e < 1: elip,
- e=1e = 1: parabol,
- e>1e > 1: hypebol.

Vì e=2>1e = 2 > 1 nên (S)(S) là một đường hypebol (hyperbol).

Đáp số

đpcm(S)(S) là đường hypebol (vì e=2>1e = 2 > 1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.