Giải Bài 1.11 trang 20 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Trong Hình 1.31, và là các tam giác vuông cân tại . Hãy chỉ ra một phép quay biến tam giác thành tam giác .
Hình 1.31: Điểm ở giữa bên trái. Tam giác vuông cân tại với ở phía trên, ở bên phải (góc vuông, ). Tam giác vuông cân tại với ở phía trên gần tâm, ở phía dưới (). Tam giác (màu đỏ) có đỉnh , (trên), (giữa). Tam giác (màu xanh) có đỉnh , (phải), (dưới).
Lời giải
Phân tích. Phép quay cần tìm phải giữ nguyên đỉnh (vì là đỉnh chung của hai tam giác và ), nên tâm quay chính là điểm . Ta đi tìm góc quay bằng cách xét ảnh của và của .
Bước 1. Ảnh của qua phép quay tâm .
Tam giác vuông cân tại nên:
Theo Hình 1.31, khi quay tia theo chiều kim đồng hồ (chiều âm) một góc thì tia trùng với tia . Kết hợp với , ta được: phép quay tâm góc quay biến điểm thành điểm .
Bước 2. Ảnh của qua phép quay tâm .
Tam giác vuông cân tại nên:
Cũng theo Hình 1.31, góc được xác định cùng chiều với ; do đó khi quay tia theo chiều kim đồng hồ một góc thì tia trùng với tia . Kết hợp với , ta được: phép quay tâm góc quay biến điểm thành điểm .
Bước 3. Kết luận.
Phép quay tâm góc quay (tức quay theo chiều kim đồng hồ một góc ) biến:
Vậy phép quay đó biến tam giác thành tam giác .
Kiểm tra lại. Phép quay là một phép dời hình nên bảo toàn khoảng cách; do đó , và , nghĩa là — phù hợp với việc ba đỉnh lần lượt biến thành .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.