Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 1.15 trang 20 Chuyên đề Toán 11

Bài 5. Phép dời hình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bằng quan sát Hình 1.32, hãy chỉ ra một cách cắt hình đó thành ba phần giống nhau.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 20 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 1.32: một hình tròn trang trí hoa văn đen trắng có tính đối xứng xoay bậc 3 (ba cánh giống nhau xoay quanh tâm).

Lời giải

Phân tích. Hình 1.32 có tính đối xứng xoay bậc 3, nghĩa là khi quay hình quanh tâm OO của nó một góc 120∘120^\circ thì hình biến thành chính nó. Thật vậy, ba cánh hoa văn giống hệt nhau được sắp xếp cách đều quanh tâm, mỗi cánh ứng với một "phần" bằng 360∘3=120∘\dfrac{360^\circ}{3} = 120^\circ.

Cách cắt.

a) Lấy OO là tâm của hình tròn. Từ OO kẻ ba tia Ox, Oy, OzOx,\ Oy,\ Oz sao cho hai tia liên tiếp tạo với nhau một góc 120∘120^\circ:
xOy^=yOz^=zOx^=120∘.\widehat{xOy} = \widehat{yOz} = \widehat{zOx} = 120^\circ.
Ta cũng đặt các tia này sao cho mỗi tia đi theo đúng ranh giới giữa hai cánh hoa văn liền kề (nhờ vậy ba cánh được chia đều, không cánh nào bị cắt rời).

Ba tia đó cắt hình tròn thành ba phần, gọi là P1P_1 (giữa OxOx và OyOy), P2P_2 (giữa OyOy và OzOz), P3P_3 (giữa OzOz và OxOx).

b) Ba phần đó giống nhau (bằng nhau). Xét phép quay QQ tâm OO, góc quay 120∘120^\circ (theo chiều hợp lí). Vì hình 1.32 có đối xứng xoay bậc 3 nên QQ biến cả hình thành chính nó. Mặt khác QQ biến tia OxOx thành tia OyOy, tia OyOy thành tia OzOz, nên:
Q(P1)=P2,Q(P2)=P3.Q(P_1) = P_2,\qquad Q(P_2) = P_3.
Phép quay là một phép dời hình, do đó P1=P2=P3P_1 = P_2 = P_3 (ba phần bằng nhau). Vậy ta đã cắt hình thành ba phần giống nhau. ■\blacksquare

Đáp số

Dùng tâm O của hình, kẻ 3 tia cách đều nhau 120° (theo ranh giới các cánh) để chia hình thành 3 phầnBa phần bằng nhau vì phép quay tâm O góc 120° (phép dời hình) biến phần này thành phần kia — đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.