Giải Bài 9.13 trang 26 SBT Hoá học 10
Đề bài
Ba nguyên tố X, Y, Z thuộc cùng một chu kì và có tổng số hiệu nguyên tử là 39. Số hiệu của nguyên tử Y bằng trung bình cộng số hiệu của nguyên tử X và Z. Nguyên tử của ba nguyên tố này hầu như không phản ứng với ở điều kiện thường.
a) Hãy xác định vị trí của X, Y, Z trong bảng tuần hoàn. Viết cấu hình electron nguyên tử và gọi tên từng nguyên tố.
b) So sánh độ âm điện, bán kính nguyên tử của X, Y, Z.
c) So sánh tính base của các hydroxide của X, Y, Z.
Lời giải
## Phân tích đề
Gọi số hiệu nguyên tử của X, Y, Z lần lượt là .
- Tổng số hiệu: .
- Vì bằng trung bình cộng của và nên , suy ra .
Thay vào tổng: .
Vậy , và ba nguyên tố cùng một chu kì (các số hiệu gần nhau). Ba nguyên tố hầu như không phản ứng với ở điều kiện thường ⟹ không thể là kim loại kiềm (Na phản ứng mạnh). Chọn ba số hiệu liên tiếp quanh 13:
Đó là Mg (Z = 12), Al (Z = 13), Si (Z = 14) — đều ở chu kì 3 và hầu như không phản ứng với nước ở điều kiện thường (Mg có lớp oxide/hydroxide bảo vệ, Al có lớp oxide bền, Si trơ).
## a) Vị trí, cấu hình electron và tên nguyên tố
X là Magnesium (Mg), Z = 12:
- Cấu hình:
- Có 3 lớp electron ⟹ chu kì 3; 2 electron hóa trị ở phân lớp ⟹ nhóm IIA; ô số 12.
Y là Aluminium (Al), Z = 13:
- Cấu hình:
- Có 3 lớp electron ⟹ chu kì 3; 3 electron hóa trị () ⟹ nhóm IIIA; ô số 13.
Z là Silicon (Si), Z = 14:
- Cấu hình:
- Có 3 lớp electron ⟹ chu kì 3; 4 electron hóa trị () ⟹ nhóm IVA; ô số 14.
##
b) So sánh độ âm điện và bán kính nguyên tử
X, Y, Z thuộc cùng chu kì 3, theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân (Mg → Al → Si, tức từ trái sang phải):
- Điện tích hạt nhân tăng, lực hút của hạt nhân với electron lớp ngoài mạnh hơn ⟹ bán kính nguyên tử giảm dần:
- Độ âm điện tăng dần:
##
c) So sánh tính base của các hydroxide
Trong một chu kì, theo chiều từ trái sang phải tính base của hydroxide giảm dần, tính acid tăng dần:
- : base (base yếu).
- : hydroxide lưỡng tính.
- (silicic acid): acid yếu.
Vậy tính base giảm dần:
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.