Giải Bài 5 trang 23 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Người kể chuyện trong văn bản là ai? Kể bằng giọng điệu như thế nào? So sánh người kể chuyện trong văn bản Ra-ma buộc tội với người kể chuyện trong văn bản Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác và Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời.
(văn bản: Ra-ma buộc tội (trích sử thi Ra-ma-ya-na của Van-mi-ki))
Gợi ý trả lời
a) Người kể chuyện trong văn bản *Ra-ma buộc tội*
- Người kể chuyện là người kể giấu mặt, đứng ở ngôi thứ ba (không xưng "tôi", không tham gia vào câu chuyện), toàn tri – tức là biết hết mọi diễn biến, biết cả tâm trạng, suy nghĩ bên trong của các nhân vật (vừa thấy cơn ghen tuông, lòng tự ái của Ra-ma, vừa thấy nỗi đau đớn, tủi nhục của Xi-ta). Đây chính là người kể chuyện tiêu biểu của sử thi.
- Giọng điệu kể: trang trọng, thành kính, ngợi ca; vừa khách quan vừa thấm đẫm thái độ ngưỡng mộ, tôn vinh đối với các nhân vật anh hùng. Người kể đứng ở điểm nhìn của cả cộng đồng, bày tỏ sự trân trọng đối với danh dự, bổn phận và phẩm hạnh của nhân vật. Lời kể nhiều khi mang màu sắc cảm thương, chia sẻ với nỗi đau của Xi-ta nhưng vẫn giữ sự tôn kính thiêng liêng vốn có của thể loại sử thi.
b) So sánh người kể chuyện giữa ba văn bản
*Điểm giống nhau:*
- Cả ba văn bản (*Ra-ma buộc tội* – sử thi Ấn Độ, *Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác* – sử thi Hy Lạp, *Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời* – sử thi Tây Nguyên) đều dùng người kể chuyện ngôi thứ ba, toàn tri, giấu mình. Người kể không xuất hiện trực tiếp nhưng thấu suốt mọi sự việc và nội tâm nhân vật.
- Giọng điệu chung đều trang trọng, ngợi ca, tôn vinh người anh hùng và cộng đồng; thể hiện cái nhìn, tình cảm, lí tưởng chung của tập thể cộng đồng chứ không phải của một cá nhân riêng lẻ.
*Điểm khác nhau (sắc thái riêng):*
- *Ra-ma buộc tội*: giọng kể thiên về khắc họa mâu thuẫn nội tâm, xung đột giữa tình cảm và danh dự, bổn phận; vừa ngợi ca vừa xen nỗi cảm thương sâu sắc trước bi kịch của Xi-ta, mang màu sắc tôn giáo – thiêng liêng đậm nét.
- *Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác*: giọng kể trang trọng nhưng thấm đượm chất trữ tình, cảm động của cảnh chia li trong chiến tranh; đề cao vẻ đẹp của tình cảm gia đình gắn với bổn phận, trách nhiệm công dân của người anh hùng.
- *Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời*: giọng kể mang đậm chất phóng đại, kì vĩ, hào hùng và âm hưởng của lời kể khan (sử thi truyền miệng Tây Nguyên); nhiều hình ảnh so sánh, trùng điệp, thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên lớn lao của người anh hùng cộng đồng.
→ Như vậy, cả ba đều dùng kiểu người kể chuyện toàn tri, ngôi thứ ba, giọng ngợi ca trang trọng – đặc trưng của sử thi; nhưng mỗi văn bản lại có sắc thái riêng gắn với nội dung và không gian văn hóa của mỗi dân tộc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.