Giải Bài 5 trang 87 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Trong số những người giúp việc nhà Ác-pa-gông, bác Giắc là đại diện bộc lộ mâu thuẫn giữa chủ nhà và gia nhân. Ban đầu là sự phản ứng của bác đối với cách cắt đặt công việc của chủ, sau đó là sự khiêu khích của bác đối với tính hà tiện của ông Ác-pa-gông. Bác càng cố tình chọc tức ông chủ, chúng ta càng thấy tính keo kiệt của nhân vật chính được tô đậm. Những người hầu trong nhà ông Ác-pa-gông không được chủ quan tâm và trả công thoả đáng, người thì áo cũ đã có vết dầu mà không được may áo mới, người thì mặc quần thủng đít, người thì phải làm cả hai công việc đầu bếp và đánh xe, lại còn bắt nấu ăn ngon với một số tiền ít ỏi.
(văn bản: Lão hà tiện (trích) – Mô-li-e)
Gợi ý trả lời
Phân tích vai trò của nhân vật bác Giắc trong việc tô đậm tính keo kiệt của Ác-pa-gông
Như đề bài gợi ý, trong số gia nhân nhà Ác-pa-gông, bác Giắc là nhân vật đại diện bộc lộ rõ nhất mâu thuẫn giữa chủ nhà và người giúp việc. Có thể làm rõ vai trò ấy qua các ý sau:
a) Bác Giắc phản ứng trước cách cắt đặt công việc vô lí của ông chủ.
Bác Giắc vừa là đầu bếp vừa là xà ích (đánh xe) — một mình phải gánh hai công việc vốn của hai người. Khi được lệnh vừa lo bữa tiệc thịnh soạn, vừa chăm đàn ngựa, bác đã thẳng thắn hỏi lại rằng ông chủ cần nói với bác với tư cách đầu bếp hay xà ích. Lời phản ứng ấy không chỉ là sự bất bình của một người làm bị vắt kiệt sức, mà còn hé lộ sự bủn xỉn của Ác-pa-gông: keo kiệt đến mức không muốn thuê thêm người, dồn mọi việc cho một gia nhân để đỡ phải trả công.
b) Bác Giắc khiêu khích, cố tình chọc tức tính hà tiện của ông chủ.
Khi bàn chuyện bữa tiệc, Ác-pa-gông đòi làm cỗ linh đình nhưng lại chỉ chi một số tiền ít ỏi. Bác Giắc đã "được đà" kể tội, nói toạc ra rằng muốn ăn ngon thì phải tốn tiền, rồi càng lúc càng đẩy ông chủ vào thế bí. Bác càng cố tình trêu tức, Ác-pa-gông càng cuống quýt tiếc của, lộ rõ bản chất "muốn ăn sang mà không muốn mất tiền". Mâu thuẫn trào phúng ở đây chính là: đòi hỏi xa hoa nhưng keo kiệt đến cùng cực.
c) Bác Giắc vạch trần cảnh gia nhân bị bạc đãi, qua đó tố cáo thói keo kiệt của chủ.
Qua lời bác, người đọc thấy cả một đội ngũ người hầu bị đối xử tệ bạc: người thì mặc áo cũ đã dính vết dầu mà không được may áo mới, người thì mặc quần thủng đít, người thì một mình kiêm cả bếp núc lẫn đánh xe, lại còn bị bắt nấu ăn ngon với số tiền rẻ mạt. Những chi tiết cụ thể, đời thường ấy khắc hoạ sinh động sự bủn xỉn của Ác-pa-gông: ông ta sẵn sàng để cả nhà rách rưới, đói kém miễn là giữ được túi tiền.
d) Ý nghĩa nghệ thuật.
Bác Giắc đóng vai trò "tấm gương" phản chiếu và là ngòi nổ làm bật ra bản chất nhân vật chính. Thủ pháp tương phản (chủ giàu — tớ rách rưới, đòi sang — chi bủn xỉn) cùng ngôn ngữ đối thoại sắc sảo, gây cười khiến tính keo kiệt của Ác-pa-gông được tô đậm, đồng thời phê phán, châm biếm thói hà tiện đến mức phi nhân tính. Đây chính là đặc trưng của hài kịch Mô-li-e: dùng tiếng cười để vạch trần thói xấu của con người.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.