Giải Bài 6.3 trang 23 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Theo tác giả, vì sao chi tiết mẹ Sơn nói với mọi người về chiếc áo của em Duyên lại vô cùng quan trọng? Em có nhận xét gì về cách giải thích của tác giả?
(văn bản: Nhà văn và tác phẩm trong nhà trường, Thạch Lam và Hồ Dzếnh, Lê Bảo biên soạn và tuyển chọn, NXB Giáo dục, 1999)
Gợi ý trả lời
a) Theo tác giả, vì sao chi tiết mẹ Sơn nói với mọi người về chiếc áo của em Duyên lại vô cùng quan trọng?
Trong truyện *Gió lạnh đầu mùa* của Thạch Lam, chi tiết người mẹ nhắc đến chiếc áo bông của em Duyên — đứa con gái đã mất của gia đình Sơn — được tác giả bài nghị luận (Lê Bảo) xem là một chi tiết vô cùng quan trọng, bởi những lí do sau:
- Chi tiết ấy làm sống dậy hình ảnh người đã khuất: khi mẹ Sơn nói với mọi người về chiếc áo của em Duyên, kỉ niệm về đứa em nhỏ đã mất trở lại, gợi lên trong lòng mọi người (và trong lòng Sơn) một nỗi thương nhớ, xót xa thầm lặng. Chiếc áo không còn là một vật bình thường mà trở thành dấu tích của tình ruột thịt và của một nỗi mất mát.
- Chi tiết ấy khơi dậy và soi sáng tình thương trong lòng Sơn: chính vì gắn với kỉ niệm về em Duyên mà hành động Sơn đem chiếc áo bông cũ cho cái Hiên — đứa trẻ nghèo đang co ro vì rét — mới có chiều sâu. Đó không phải là sự ban phát, mà là tình thương của một đứa trẻ biết nhớ đến em mình và cảm thương cho những đứa trẻ nghèo khổ khác. Chiếc áo nối liền tình thương dành cho người đã khuất với tình thương dành cho người đang sống.
- Chi tiết ấy làm nổi bật tư tưởng, tình cảm của cả thiên truyện: từ một chi tiết nhỏ, nhẹ nhàng, Thạch Lam khơi gợi được những tình cảm ấm áp, nhân hậu của con người trong cảnh nghèo. Bỏ chi tiết này đi thì hành động cho áo của Sơn sẽ mất đi cơ sở tình cảm, và cái tình người ấm áp — điều làm nên giá trị của truyện — cũng mờ nhạt. Vì thế tác giả cho rằng đây là chi tiết "vô cùng quan trọng".
b) Nhận xét về cách giải thích của tác giả
- Cách giải thích của tác giả tinh tế, sâu sắc và thuyết phục: ông không dừng lại ở bề mặt câu chuyện mà đi vào chiều sâu tâm lí nhân vật, chỉ ra được mối liên hệ thầm kín giữa một chi tiết tưởng như nhỏ nhặt với toàn bộ mạch cảm xúc và tư tưởng của tác phẩm.
- Qua đó, tác giả cho thấy nét đặc sắc trong nghệ thuật của Thạch Lam: tài dùng những chi tiết nhỏ, bình dị để nói lên những tình cảm lớn, khơi gợi lòng nhân ái — đúng với phong cách truyện Thạch Lam vốn nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình mà thấm thía.
- Lí lẽ được nêu rõ ràng, có căn cứ từ chính văn bản, giúp người đọc hiểu và cảm nhận tác phẩm trọn vẹn hơn. Em hoàn toàn đồng tình với cách giải thích này, vì nó giúp em nhận ra giá trị nhân văn ẩn trong một chi tiết tưởng chừng rất đỗi bình thường.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.