Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 15 trang 73 SBT Toán 10

Bài tập ôn tập cuối chương (Ôn tập cuối sách)

Đề bài

Chuyển động của một vật thể trong khoảng thời gian 180 phút được thể hiện trong mặt phẳng toạ độ. Theo đó, tại thời điểm tt (0≤t≤180)(0 \le t \le 180), vật thể có vị trí toạ độ (4cos⁡t∘;3sin⁡t∘)(4\cos t^\circ; 3\sin t^\circ).

a) Tìm vị trí ban đầu và vị trí kết thúc của vật thể.

b) Tìm quỹ đạo chuyển động của vật thể.

Lời giải

a) Vị trí ban đầu và vị trí kết thúc.

Vị trí của vật thể tại thời điểm tt là M(4cos⁡t∘; 3sin⁡t∘)M(4\cos t^\circ;\, 3\sin t^\circ) với 0≤t≤1800 \le t \le 180.

- Vị trí ban đầu ứng với t=0t = 0:
x=4cos⁡0∘=4⋅1=4,y=3sin⁡0∘=3⋅0=0.x = 4\cos 0^\circ = 4\cdot 1 = 4,\qquad y = 3\sin 0^\circ = 3\cdot 0 = 0.
Vậy vị trí ban đầu là điểm A(4; 0)A(4;\,0).

- Vị trí kết thúc ứng với t=180t = 180:
x=4cos⁡180∘=4⋅(−1)=−4,y=3sin⁡180∘=3⋅0=0.x = 4\cos 180^\circ = 4\cdot(-1) = -4,\qquad y = 3\sin 180^\circ = 3\cdot 0 = 0.
Vậy vị trí kết thúc là điểm B(−4; 0)B(-4;\,0).

b) Quỹ đạo chuyển động.

Gọi M(x; y)M(x;\,y) là vị trí của vật thể tại thời điểm tt. Khi đó
x=4cos⁡t∘  ⇒  cos⁡t∘=x4,y=3sin⁡t∘  ⇒  sin⁡t∘=y3.x = 4\cos t^\circ \;\Rightarrow\; \cos t^\circ = \dfrac{x}{4}, \qquad y = 3\sin t^\circ \;\Rightarrow\; \sin t^\circ = \dfrac{y}{3}.

Áp dụng hệ thức sin⁡2t∘+cos⁡2t∘=1\sin^2 t^\circ + \cos^2 t^\circ = 1, ta được
(x4)2+(y3)2=1⟺x216+y29=1.\left(\dfrac{x}{4}\right)^2 + \left(\dfrac{y}{3}\right)^2 = 1 \quad\Longleftrightarrow\quad \dfrac{x^2}{16} + \dfrac{y^2}{9} = 1.

Mặt khác, vì 0≤t≤1800 \le t \le 180 nên sin⁡t∘≥0\sin t^\circ \ge 0, do đó y=3sin⁡t∘≥0y = 3\sin t^\circ \ge 0.

Vậy quỹ đạo chuyển động của vật thể là nửa phía trên (ứng với y≥0y \ge 0) của đường elip x216+y29=1\dfrac{x^2}{16} + \dfrac{y^2}{9} = 1, đi từ điểm A(4;0)A(4;0) đến điểm B(−4;0)B(-4;0).

Đáp số

Vị trí ban đầu A(4;0)A(4;0); vị trí kết thúc B(−4;0)B(-4;0)Nửa trên (y≥0y \ge 0) của elip x216+y29=1\dfrac{x^2}{16} + \dfrac{y^2}{9} = 1

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.