Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.15 trang 60 SBT Toán 11

Bài 26. Khoảng cách

Đề bài

Một vật được phóng thẳng đứng lên trên từ mặt đất với vận tốc ban đầu là v0v_0 (m/s) (bỏ qua sức cản của không khí) thì độ cao hh của vật (tính bằng mét) sau tt giây được cho bởi công thức h=v0t−12gt2h = v_0 t - \dfrac{1}{2}gt^2 (gg là gia tốc trọng trường). Tìm vận tốc của vật khi chạm đất.

Lời giải

Vận tốc tức thời của vật tại thời điểm tt là đạo hàm của độ cao hh theo tt:

v(t)=h′(t)=(v0t−12gt2)′=v0−gt.v(t) = h'(t) = \left(v_0 t - \dfrac{1}{2}gt^2\right)' = v_0 - gt.

Tìm thời điểm vật chạm đất. Vật chạm đất khi độ cao bằng 00 (với t>0t>0):

h=0⇔v0t−12gt2=0⇔t(v0−12gt)=0.h = 0 \Leftrightarrow v_0 t - \dfrac{1}{2}gt^2 = 0 \Leftrightarrow t\left(v_0 - \dfrac{1}{2}gt\right) = 0.

Suy ra t=0t = 0 (lúc phóng lên) hoặc t=2v0gt = \dfrac{2v_0}{g} (lúc chạm đất).

Tính vận tốc khi chạm đất. Thay t=2v0gt = \dfrac{2v_0}{g} vào biểu thức vận tốc:

v(2v0g)=v0−g⋅2v0g=v0−2v0=−v0 (m/s).v\left(\dfrac{2v_0}{g}\right) = v_0 - g\cdot\dfrac{2v_0}{g} = v_0 - 2v_0 = -v_0 \ (\text{m/s}).

Vậy khi chạm đất vật có vận tốc −v0-v_0 m/s; dấu "−-" cho biết vật đang chuyển động hướng xuống, với tốc độ bằng v0v_0 m/s (đúng bằng vận tốc ban đầu khi phóng lên).

Kiểm tra lại. Tại t=2v0gt=\dfrac{2v_0}{g}: h=v0⋅2v0g−12g⋅4v02g2=2v02g−2v02g=0h = v_0\cdot\dfrac{2v_0}{g} - \dfrac{1}{2}g\cdot\dfrac{4v_0^2}{g^2} = \dfrac{2v_0^2}{g} - \dfrac{2v_0^2}{g} = 0 (đúng là lúc chạm đất), và v=−v0v = -v_0 hợp lí với định luật bảo toàn (tốc độ chạm đất bằng tốc độ ban đầu).

Đáp số

v=−v0v = -v_0 m/s (tốc độ v0v_0 m/s, hướng xuống)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.