Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.42 trang 60 SBT Toán 9

Chương IX. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp

Đề bài

Một phép quay thuận chiều 120∘120^\circ tâm OO biến điểm AA thành điểm BB, biến điểm BB thành điểm CC. Chứng tỏ rằng ABCABC là tam giác đều nội tiếp một đường tròn tâm OO.

Lời giải

Phân tích. Phép quay thuận chiều (cùng chiều kim đồng hồ) góc 120∘120^\circ tâm OO biến A↦BA \mapsto B và B↦CB \mapsto C.

a) Ba điểm A,B,CA,B,C cùng thuộc một đường tròn tâm OO.

Phép quay giữ nguyên khoảng cách từ mỗi điểm đến tâm quay. Vì OO là tâm quay nên:
- A↦BA \mapsto B cho OA=OBOA = OB;
- B↦CB \mapsto C cho OB=OCOB = OC.

Suy ra OA=OB=OCOA = OB = OC. Vậy ba điểm A,B,CA, B, C cùng cách OO một khoảng không đổi, nên chúng cùng nằm trên đường tròn tâm OO bán kính R=OAR = OA. Do đó ABCABC là tam giác nội tiếp đường tròn tâm OO.

b) Tam giác ABCABC đều.

Vì phép quay góc 120∘120^\circ nên góc ở tâm tạo bởi mỗi điểm và ảnh của nó bằng 120∘120^\circ:
AOB^=120∘,BOC^=120∘.\widehat{AOB} = 120^\circ, \qquad \widehat{BOC} = 120^\circ.

Mà A,B,CA, B, C nằm trên cùng đường tròn và tổng ba góc ở tâm quanh điểm OO bằng 360∘360^\circ nên:
COA^=360∘−AOB^−BOC^=360∘−120∘−120∘=120∘.\widehat{COA} = 360^\circ - \widehat{AOB} - \widehat{BOC} = 360^\circ - 120^\circ - 120^\circ = 120^\circ.

Trong một đường tròn, các dây căng những cung (góc ở tâm) bằng nhau thì bằng nhau. Ba góc ở tâm AOB^=BOC^=COA^=120∘\widehat{AOB} = \widehat{BOC} = \widehat{COA} = 120^\circ bằng nhau nên ba dây tương ứng bằng nhau:
AB=BC=CA.AB = BC = CA.

Vậy tam giác ABCABC có ba cạnh bằng nhau, tức là tam giác đều.

Kết luận. ABCABC là tam giác đều nội tiếp đường tròn tâm OO bán kính R=OA=OB=OCR = OA = OB = OC (đpcm).

*Kiểm tra:* OA=OB=OCOA=OB=OC ⟹ nội tiếp tâm OO; ba góc ở tâm đều bằng 120∘120^\circ (tổng =360∘=360^\circ) ⟹ ba cạnh bằng nhau ⟹ tam giác đều. Hợp lí.

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.