Sách bài tập Vật lí 10

Giải II.1 trang 22 SBT Vật lí 10

Bài tập cuối chương II

Đề bài

Trường hợp nào sau đây có thể xác định được vận tốc của chuyển động?
A. Ô tô chạy từ Hà Nội về Nam Định hết 1 giờ 30 phút và chạy được 90 km.
B. Vận động viên bơi trong bể bơi được 1 500 m hết 20 phút.
C. Chim bồ câu đưa thư bay thẳng theo hướng bắc, từ nơi được thả ra về chuồng cách nhau 80 km hết 2 giờ.
D. Người tập đi bộ quanh công viên trong 1 giờ đi được 7 km.

Lời giải

Phân tích yêu cầu: Vận tốc là đại lượng vectơ, được xác định bằng độ dịch chuyển chia cho thời gian: v=dtv = \dfrac{d}{t} (với dd là độ dịch chuyển — đoạn thẳng nối điểm đầu và điểm cuối, có hướng). Vì vậy, muốn xác định được vận tốc thì phải biết độ dịch chuyển (độ lớn và hướng), chứ không phải quãng đường đi được.

Xét từng trường hợp:

a) A. Ô tô chạy từ Hà Nội về Nam Định hết 1 giờ 30 phút, chạy được 90 km. Ở đây 90 km là quãng đường đi theo đường bộ (đường cong, quanh co), không phải độ dịch chuyển (khoảng cách theo đường thẳng giữa Hà Nội và Nam Định). Vì chưa biết độ dịch chuyển nên không xác định được vận tốc (chỉ tính được tốc độ).

b) B. Vận động viên bơi 1 500 m trong bể hết 20 phút. Trong bể bơi, người bơi đi và về nhiều lần nên điểm đầu và điểm cuối gần như trùng nhau; 1 500 m chỉ là quãng đường bơi, độ dịch chuyển không xác định. Vì vậy không xác định được vận tốc.

c) C. Chim bồ câu bay thẳng theo hướng bắc, từ nơi thả về chuồng cách nhau 80 km, hết 2 giờ. Đường bay là đường thẳng nên quãng đường trùng với độ dịch chuyển: d=80 kmd = 80\ \text{km} theo hướng bắc. Do đó xác định được vận tốc:
v=dt=80 km2 h=40 km/hv = \frac{d}{t} = \frac{80\ \text{km}}{2\ \text{h}} = 40\ \text{km/h} theo hướng bắc. Trường hợp này xác định được vận tốc.

d) D. Người đi bộ quanh công viên hết 1 giờ được 7 km. Đi quanh (vòng khép kín) nên điểm đầu và điểm cuối trùng nhau, độ dịch chuyển bằng 0 (hoặc không xác định rõ); 7 km chỉ là quãng đường. Vì vậy không xác định được vận tốc.

Kết luận: Chỉ trường hợp C xác định được vận tốc (vì biết được độ dịch chuyển cả về độ lớn lẫn hướng).

Đáp số

Đáp án C — vận tốc v=40v = 40 km/h theo hướng bắc

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.