Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu hỏi trang 45 SGK Ngữ văn 10

Chùm thơ hai-cư (haiku) Nhật Bản   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Ôi hoa triều nhan!
Dây gàu vương hoa bên giếng
Đành xin nước nhà bên.

(Chi-y-ô – Chiyo, Nhật Chiêu dịch, Ba nghìn thế giới thơm, NXB Văn học, Thành phố Hồ Chí Minh, 2015, tr. 314)

Ấn tượng mà hình ảnh "hoa triều nhan" và "dây gàu" gợi ra cho bạn là gì?

Gợi ý trả lời

Cảm nhận về hình ảnh "hoa triều nhan" và "dây gàu" trong bài haiku của Chi-y-ô

a) Ấn tượng về hình ảnh "hoa triều nhan":

Hoa triều nhan (còn gọi là hoa bìm bìm) là loài hoa dây leo, mỏng manh, chỉ nở vào buổi sớm mai rồi tàn đi nhanh chóng. Hình ảnh "hoa triều nhan" gợi cho em ấn tượng về một vẻ đẹp tươi non, tinh khôi nhưng cũng rất mong manh, ngắn ngủi của thiên nhiên. Tiếng "Ôi" mở đầu bài thơ cho thấy sự ngỡ ngàng, trân trọng, nâng niu của nhà thơ trước vẻ đẹp bất chợt ấy. Bông hoa nhỏ bé trở thành một sinh thể có sự sống đáng quý, khiến con người không nỡ làm tổn thương.

b) Ấn tượng về hình ảnh "dây gàu":

Dây gàu là vật dụng quen thuộc, bình dị trong đời sống sinh hoạt hằng ngày của con người (dùng để múc nước ở giếng). Khi dây gàu bị "vương hoa" — tức là hoa triều nhan đã quấn quýt, bám vào dây gàu — nhà thơ "đành xin nước nhà bên" chứ không nỡ gỡ hoa ra để lấy nước. Hình ảnh này gợi ấn tượng sâu sắc về tấm lòng nhân hậu, sự giao hòa, nâng niu, tôn trọng của con người đối với thiên nhiên, dù đó chỉ là một bông hoa dại nhỏ bé. Con người sẵn sàng nhường chỗ, điều chỉnh sinh hoạt của mình để không phá vỡ sự sống của hoa.

c) Ấn tượng chung:

Sự kết hợp giữa "hoa triều nhan" (thiên nhiên) và "dây gàu" (đời sống con người) tạo nên một khoảnh khắc bừng ngộ đầy chất thiền: con người và thiên nhiên hòa hợp, nương tựa, trân trọng lẫn nhau. Qua đó, bài haiku gợi lên vẻ đẹp của một tâm hồn tinh tế, yêu thiên nhiên và một triết lí sống hài hòa, nhân ái — những nét đặc trưng của tinh thần thơ haiku Nhật Bản.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.