Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 15 SGK Ngữ văn 10

Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Phẩn thì lo vận nước khó khăn.
Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần,
Khi Khôi Huyện quân không một đội.
Trời thử lòng trao cho mệnh lớn,
Ta gắng chí khắc phục gian nan.
Nhân dân bốn cõi một nhà, dựng cần trúc ngọn cờ phấp phới;
Tướng sĩ một lòng phụ tử, hoà nước sông chén rượu ngọt ngào.
Thế trận xuất kì, lấy yếu chống mạnh;
Dùng quân mai phục, lấy ít địch nhiều.

Tinh thần đồng cam cộng khổ của tướng sĩ được thể hiện qua những chi tiết, hình ảnh nào?

Gợi ý trả lời

Tinh thần đồng cam cộng khổ (cùng chia sẻ ngọt bùi, gian khổ) giữa chủ tướng và binh lính nghĩa quân Lam Sơn được Nguyễn Trãi khắc hoạ qua các chi tiết, hình ảnh sau:

a) Những chi tiết nói về gian khổ cùng nếm trải – gợi lại chặng đường nếm mật nằm gai của nghĩa quân buổi đầu:
- "Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần": có lúc ở núi Linh Sơn, lương thực cạn kiệt suốt mấy tuần liền.
- "Khi Khôi Huyện quân không một đội": có khi ở Khôi Huyện, binh lực hao mòn, quân không còn nổi một đội.
→ Hai câu dựng lại cảnh thiếu thốn, kiệt quệ; chủ tướng và tướng sĩ cùng chịu đói, cùng chia sẻ hiểm nguy chứ không ai đứng ngoài.

b) Những hình ảnh trực tiếp thể hiện sự gắn bó, đồng lòng:
- "Nhân dân bốn cõi một nhà, dựng cần trúc ngọn cờ phấp phới": nhân dân khắp bốn phương tụ về đoàn kết như trong một nhà, cùng dựng cờ khởi nghĩa.
- "Tướng sĩ một lòng phụ tử, hoà nước sông chén rượu ngọt ngào": tướng và sĩ gắn bó keo sơn như tình cha con ("một lòng phụ tử"); hình ảnh "hoà nước sông chén rượu ngọt ngào" là chi tiết tiêu biểu nhất – giữa cảnh thiếu thốn, rượu ít mà người đông, chủ tướng hoà rượu vào nước sông để tất cả cùng chung hưởng, cùng uống, cùng vui.
→ Hình ảnh "hoà nước sông chén rượu" vừa chân thực vừa giàu sức biểu cảm, diễn tả tinh thần trên dưới một lòng, sướng khổ có nhau.

Nhận xét: Chính nhờ tình đồng cam cộng khổ ấy, nghĩa quân Lam Sơn từ chỗ "lấy yếu chống mạnh", "lấy ít địch nhiều" đã tạo nên sức mạnh đoàn kết để chiến thắng – một trong những cội nguồn làm nên thắng lợi của cuộc khởi nghĩa.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.