Giải Câu 5 trang 52 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Con người trong bài thơ hiện diện qua những hình ảnh nào? Hình ảnh nào gắn với nhân vật trữ tình? Hình ảnh nào là đối tượng quan sát hay nằm trong tâm tưởng của nhân vật trữ tình?
(văn bản: Mùa xuân chín – Hàn Mặc Tử)
Gợi ý trả lời
Nhận diện con người trong bài thơ
Hình ảnh con người trong *Mùa xuân chín* hiện diện qua các hình ảnh sau:
a) Nhân vật trữ tình (chủ thể trữ tình) – "khách xa":
- Con người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, tâm trạng là nhân vật trữ tình, hiện diện qua hình ảnh *"Khách xa gặp lúc mùa xuân chín"* ở khổ cuối.
- Đây là người đang đứng ngắm cảnh xuân, chợt "lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng" – nhớ về quê cũ, về "chị ấy". Chính nhân vật trữ tình là điểm nhìn, là nơi phát ra mọi quan sát và liên tưởng trong bài thơ.
b) Những hình ảnh con người là đối tượng quan sát của nhân vật trữ tình:
- *"Bao cô thôn nữ hát trên đồi"* và *"Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi"*: hình ảnh những cô gái quê đang hát trong nắng xuân – đây là cảnh con người mà nhân vật trữ tình trông thấy, nghe thấy trong hiện tại (đối tượng quan sát).
- *"- Ngày mai trong đám xuân xanh ấy / Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi"*: hình ảnh cô gái rồi sẽ đi lấy chồng – vừa là cảm nhận, dự cảm của nhân vật trữ tình trước cảnh xuân (tiếng ca gợi ra suy nghĩ về sự chia xa, phai tàn).
c) Hình ảnh con người nằm trong tâm tưởng (hồi ức) của nhân vật trữ tình:
- *"Chị ấy, năm nay còn gánh thóc / Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?"*: hình ảnh "chị ấy" gánh thóc bên bờ sông quê không phải cảnh trước mắt mà là hình ảnh trong nỗi nhớ, trong tâm tưởng của nhân vật trữ tình khi "sực nhớ làng". Đây là hình ảnh của kí ức, của quê hương xa cách.
Khái quát:
- *Hình ảnh gắn với nhân vật trữ tình:* "khách xa" – chính là người đang quan sát và bộc lộ tâm trạng.
- *Hình ảnh là đối tượng quan sát:* các "cô thôn nữ hát trên đồi", cô gái "theo chồng bỏ cuộc chơi".
- *Hình ảnh nằm trong tâm tưởng:* "chị ấy" gánh thóc bên bờ sông quê.
Sự đan xen giữa con người được quan sát (hiện tại, tươi vui) và con người trong hoài niệm (quá khứ, xa vắng) tạo nên vẻ đẹp vừa rộn ràng vừa man mác buồn, thể hiện nỗi niềm luyến nhớ quê hương và dự cảm về sự phai tàn của cái đẹp – đặc trưng cảm xúc thơ Hàn Mặc Tử.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.