Giải Câu hỏi trang 83 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Người ta hay nói đến công phu người viết tiểu thuyết. Tôn-xtôi đã chữa đi chữa lại nhiều lần cuốn tiểu thuyết đồ sộ Chiến tranh và hoà bình. Phlô-be cân nhắc chữ trên cân tiểu li như một thầy lang bốc những vị thuốc công phạt có thể chết người.
Nhưng các nhà lí thuyết ít nói đến công phu của nhà thơ. Ngược lại thiên hạ sính ca tụng những nhà thơ viết tức khắc trong những cơn bốc đồng, những nhà thơ thiên phú.
Trời cho thì trời lại lấy đi. Những cơn bốc đồng thường ngắn ngủi.
Tôi rất biết những câu thơ hay đều kì ngộ, nhưng là kì ngộ kết quả của một thành tâm kiên trì, một đa mang đắm đuối, làm động lòng quỷ thần, chứ không phải may rủi đơn thuần.
Làm thơ không phải đánh quả. Và không ai trúng số độc đắc suốt đời.
Có người hiểu lầm câu nói của Trang Tử vứt thánh bỏ trí để coi thường việc học tập, rèn luyện, làm như Trang Tử khuyến khích một nỗ lực vô văn hoá.
Vứt thánh bỏ trí được lắm. Nhưng trước khi vứt, khi bỏ phải có đã chứ.
Tôi rất ghét cái định kiến quái gở, không biết xuất hiện từ bao giờ: các nhà thơ Việt Nam thường chín sớm nên cũng tàn lụi sớm.
Đó là những nhà thơ chủ yếu sống bằng vốn trời cho.
Mà trời tuy là kho vô tận, thường khi cũng bủn xỉn lắm. Hình như tất cả những người "cho" đều bủn xỉn. Và hoàn toàn sống dựa vào viện trợ, dẫu là hào phóng, vô tư nhất nhiều khi còn khổ quá đi ăn mày.
Tôi không mê những nhà thơ thần đồng. Tôi ưa những nhà thơ một nắng hai sương, lầm lũi, lực điền trên cánh đồng giấy, đổi bát mồ hôi lấy từng hạt chữ.
Tác giả "rất ghét" hay "không mê" những gì? Ngược lại, ông "ưa" đối tượng nào? Bạn có nghĩ rằng mình đã hiểu đúng điều tác giả muốn nói?
Gợi ý trả lời
a) Tác giả "rất ghét", "không mê" những gì?
- Tác giả "rất ghét" cái định kiến quái gở cho rằng: *"các nhà thơ Việt Nam thường chín sớm nên cũng tàn lụi sớm"* — tức ghét quan niệm đề cao thứ tài năng chỉ dựa vào "vốn trời cho", nở rộ nhanh rồi lụi tàn nhanh.
- Tác giả "không mê" những nhà thơ thần đồng — những người làm thơ "tức khắc trong những cơn bốc đồng", chỉ cậy vào thiên phú, năng khiếu bẩm sinh mà thiếu công phu, khổ luyện.
→ Nhìn chung, cái tác giả phủ nhận là lối sáng tạo ỷ lại vào thiên bẩm, may rủi, coi nhẹ lao động nghệ thuật.
b) Ngược lại, tác giả "ưa" đối tượng nào?
Tác giả "ưa" những nhà thơ "một nắng hai sương, lầm lũi, lực điền trên cánh đồng giấy, đổi bát mồ hôi lấy từng hạt chữ" — tức những người lao động chữ nghĩa cần mẫn, kiên trì, dồn hết tâm sức và công phu cho từng con chữ. Đó là quan niệm: thơ hay là "kì ngộ" nhưng là kết quả của "một thành tâm kiên trì, một đa mang đắm đuối", chứ không phải may rủi đơn thuần.
c) Em có nghĩ rằng mình đã hiểu đúng điều tác giả muốn nói không?
Em nghĩ mình đã hiểu đúng dụng ý của tác giả. Qua hệ thống hình ảnh đối lập (nhà thơ thần đồng / nhà thơ "lực điền trên cánh đồng giấy") và các cách nói giàu sức thuyết phục (*"Làm thơ không phải đánh quả"*, *"không ai trúng số độc đắc suốt đời"*), tác giả khẳng định dứt khoát: lao động nghệ thuật nghiêm túc, bền bỉ, đầy công phu mới làm nên giá trị thơ ca lâu bền, chứ không thể chỉ trông cậy vào tài năng thiên phú hay cảm hứng nhất thời. Đây cũng chính là bài học về thái độ trân trọng sự khổ luyện trong sáng tạo.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.