Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 133 SGK Ngữ văn 11

Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (trích Vũ Như Tô) - Nguyễn Huy Tưởng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Bối cảnh nào được tái hiện thông qua các chỉ dẫn sân khấu?
(văn bản: Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (trích Vũ Như Tô) - Nguyễn Huy Tưởng)

Gợi ý trả lời

Trả lời:

Các chỉ dẫn sân khấu (phần chữ in nghiêng, đặt trong ngoặc) trong đoạn trích đã tái hiện một bối cảnh loạn lạc, hỗn mang và đầy bạo lực của triều đình phong kiến vào thời điểm khởi loạn — khi quân phản nghịch của Trịnh Duy Sản nổi dậy giết vua Lê Tương Dực, đốt phá Cửu Trùng Đài.

Có thể thấy bối cảnh ấy được dựng lên qua các phương diện sau:

a) Không gian, thời gian: Các chỉ dẫn cho biết sự việc diễn ra trong cung cấm, nơi đang xây dựng Cửu Trùng Đài, vào lúc kinh thành có binh biến. Đó là một không gian nguy cấp, ngột ngạt, tràn ngập không khí chết chóc.

b) Âm thanh, hành động của đám đông: Các chỉ dẫn miêu tả tiếng quân reo, tiếng hò hét "giết", tiếng cung nữ chạy tán loạn, ánh lửa cháy, khói bốc nghi ngút khi Cửu Trùng Đài bị thiêu rụi. Những âm thanh và hình ảnh dồn dập ấy tái hiện khung cảnh bạo loạn, tao loạn của một cuộc nổi dậy đẫm máu.

c) Trạng thái, cử chỉ nhân vật: Chỉ dẫn về vẻ hốt hoảng, van xin của Đan Thiềm, thái độ ngơ ngác, bàng hoàng của Vũ Như Tô, sự hung hãn của quân khởi loạn và bọn nội giám… đã khắc họa tâm thế của con người giữa cơn biến loạn: kẻ sợ hãi tháo chạy, kẻ căm hờn trả thù, người nghệ sĩ thì vỡ mộng trong bi kịch.

Kết luận: Thông qua hệ thống chỉ dẫn sân khấu, tác giả tái hiện bối cảnh triều đình thời Lê Tương Dực rối ren, cuộc nổi loạn của Trịnh Duy Sản bùng nổ, dẫn tới cảnh vua bị giết, Cửu Trùng Đài bị đốt phá và Vũ Như Tô bị bắt — một bối cảnh lịch sử bi thảm làm nền cho bi kịch của người nghệ sĩ thiên tài.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.