Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 31 SGK Ngữ văn 11

Chí Phèo (Nam Cao)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Việc Chí Phèo tìm đến nhà bá Kiến có phải hoàn toàn do hắn đã say như nhận xét trước đó của người kể chuyện không?
(văn bản: Chí Phèo - Nam Cao)

Gợi ý trả lời

Trả lời: Việc Chí Phèo tìm đến nhà bá Kiến không hoàn toàn do hắn đã say. Cơn say chỉ là cái cớ, là chất xúc tác bề mặt; đằng sau đó là nguyên nhân sâu xa thuộc về nhận thức và nỗi uất hận bị dồn nén bấy lâu trong con người Chí.

Có thể lí giải theo các ý sau:

a) Lời người kể chuyện chỉ là nhận xét bề ngoài, có phần giễu nhại.
Người kể chuyện nói Chí "vừa đi vừa chửi", rồi "hắn cứ thế mà đến" nhà bá Kiến "vì những thằng say rượu thì làm gì cũng được". Đây là cách trần thuật theo điểm nhìn bên ngoài, gần với cách nghĩ hồn nhiên của chính Chí và của dân làng Vũ Đại, nên không phải là lời khẳng định chắc chắn về nguyên nhân thật sự.

b) Thực chất Chí đến nhà bá Kiến là để đòi món nợ đời, đòi cái quyền được sống.
Chí say nhưng không hẳn mất hết lí trí: hắn vẫn ý thức rất rõ bá Kiến chính là kẻ đã đẩy mình vào tù, biến mình từ một anh canh điền lương thiện thành thằng lưu manh. Vì vậy hành động tìm đến là sự trỗi dậy của lòng căm hận và khát vọng đòi lại công bằng, đòi lương thiện — dù cách thức còn mơ hồ, tự phát.

c) Men rượu chỉ giúp Chí "đủ can đảm" để làm điều mà khi tỉnh hắn không dám làm.
Rượu không tạo ra nguyên nhân, nó chỉ giải phóng, phóng đại nỗi uất ức vốn có. Nói cách khác, cái say là điều kiện, còn động cơ đích thực nằm ở bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người.

d) Ý nghĩa của cách lí giải này.
Nhìn ra phần nguyên nhân sâu xa phía sau cơn say giúp người đọc thấy chiều sâu nhân đạo của Nam Cao: ngay trong hình hài một con quỷ dữ, bản chất người và khát vọng sống lương thiện vẫn âm ỉ, trở thành ngòi nổ cho hành động và cho bi kịch kết thúc tác phẩm.

Kết luận: Không hoàn toàn do say; cơn say chỉ là cái cớ bên ngoài, còn nguyên nhân sâu xa là lòng căm hận và khát vọng đòi quyền sống, quyền lương thiện bị tước đoạt.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.