Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 29 SGK Ngữ văn 11

Chí Phèo (Nam Cao)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: không thích cái gì người ta khinh. Vả lại bị một con đàn bà gọi đến mà bóp chân! Hắn thấy nhục hơn là thích, huống hồ lại sợ. Quả thật, từ khi biết rằng con vợ chủ sai hắn làm một việc không chính đáng, hắn vừa làm vừa run. Không làm thì không được; mọi việc trong nhà, quyền đàn bà. Chứ hắn, hắn còn lòng nào đâu! Đến nỗi người đàn bà phát cáu. Bà thấy xa xôi không được, phải làm đến nơi. Bà bảo hắn rằng: "Mày thực thà quá! Con trai gì hai mươi tuổi mà đã như ông già". Hắn vẫn giả vờ không hiểu. Bà lẳng lơ bảo: "Chả nhẽ tao gọi mày vào chỉ để bóp chân thế này thôi ư?..." và thấy hắn dùng dằng, bà mắng xơi xơi vào mặt. Hắn chỉ thấy nhục, chứ yêu đương gì. Không, hắn chưa được một người đàn bà nào yêu cả. Vì thế mà bát cháo hành của thị Nở làm hắn suy nghĩ nhiều. Hắn có thể tìm bạn được, sao lại chỉ gây kẻ thù?

Lời kể và điểm nhìn ở đây cho thấy điều gì về thái độ của người kể chuyện đối với Chí Phèo?

Gợi ý trả lời

Phân tích lời kể và điểm nhìn trong đoạn trích

a) Về điểm nhìn

Người kể chuyện ở ngôi thứ ba (giấu mình), nhưng trong đoạn này điểm nhìn đã được trao cho nhân vật Chí Phèo — tức là trần thuật từ điểm nhìn bên trong của chính Chí. Những câu như *"Hắn thấy nhục hơn là thích, huống hồ lại sợ"*, *"hắn còn lòng nào đâu!"*, *"Hắn chỉ thấy nhục, chứ yêu đương gì"* đều là cảm giác, suy nghĩ được nhìn từ bên trong tâm hồn nhân vật, chứ không phải lời quan sát khách quan từ bên ngoài.

b) Về lời kể (giọng điệu)

Lời người kể chuyện và lời (ý nghĩ) của nhân vật hòa quyện vào nhau — đây là lời nửa trực tiếp (lời văn nửa trực tiếp). Các câu cảm thán, câu hỏi tu từ như *"Chứ hắn, hắn còn lòng nào đâu!"*, *"Hắn có thể tìm bạn được, sao lại chỉ gây kẻ thù?"* vừa là lời kể vừa như tiếng lòng của chính Chí, khiến giọng kể thấm đẫm cảm xúc của nhân vật.

c) Thái độ của người kể chuyện đối với Chí Phèo

Việc chọn kể từ điểm nhìn bên trong và dùng lời nửa trực tiếp cho thấy người kể chuyện đồng cảm, thấu hiểu và trân trọng Chí Phèo:
- Người kể để cho người đọc thấy Chí không hề là một kẻ lưu manh vô cảm mà có lòng tự trọng, biết nhục nhã khi bị bà ba sai làm việc không chính đáng.
- Qua đó khẳng định bản chất lương thiện, khát khao được yêu thương, được làm người vẫn còn nguyên trong Chí ("chưa được một người đàn bà nào yêu", nên bát cháo hành của thị Nở mới khiến hắn "suy nghĩ nhiều", muốn "tìm bạn").
- Thái độ ấy thể hiện cái nhìn nhân đạo của Nam Cao: nhìn sâu vào nội tâm để phát hiện và nâng niu phần người, phần lương thiện bị vùi lấp ở một con người bị xã hội xô đẩy.

Tóm lại, lời kể nửa trực tiếp cùng điểm nhìn bên trong cho thấy người kể chuyện không đứng ngoài phán xét mà nhập thân, cảm thông sâu sắc, bênh vực và trân trọng nhân phẩm của Chí Phèo.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.