Giải Bài 3 trang 113 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Cho biết nghĩa hàm ẩn của những câu in đậm trong các trường hợp sau:
a. Chập chập rồi lại cheng cheng
Con gà sống lớn để riêng cho thầy.
b. Ông Giuốc-đanh: – Thế này là thế nào? Bác may hoa ngược mất rồi.
Phó may: – Ngài có bảo là ngài muốn may xuôi hoa đâu.
Ông Giuốc-đanh: – Lại còn phải bảo cái đó à?
Phó may: – Vâng, phải bảo chứ. Vì tất cả những người quý phái đều mặc như thế này cả.
Gợi ý trả lời
a.
> Chập chập rồi lại cheng cheng
> Con gà sống lớn để riêng cho thầy.
Đây là lời của ông thầy cúng (thầy phù thủy) khi làm lễ cho gia chủ.
- Nghĩa tường minh: con gà sống (gà trống) lớn thì dành riêng ra cho thầy.
- Nghĩa hàm ẩn: thầy cúng đòi gia chủ phải biếu riêng cho mình con gà trống to, coi đó như điều kiện, như thù lao của việc cúng lễ. Qua đó câu nói bộc lộ và phê phán thói tham lam, vụ lợi, vòi vĩnh lễ vật của thầy cúng — mượn chuyện cúng bái để đòi phần ngon, phần hơn về cho mình.
b.
Trong đoạn đối thoại giữa ông Giuốc-đanh và bác phó may có hai câu in đậm:
Câu 1 – Phó may: *"Ngài có bảo là ngài muốn may xuôi hoa đâu."*
- Nghĩa tường minh: ông Giuốc-đanh không hề dặn là muốn may hoa xuôi.
- Nghĩa hàm ẩn: bác phó may đổ lỗi, chống chế, ngụ ý rằng việc may hoa ngược không phải lỗi của bác mà là tại ông Giuốc-đanh không dặn may xuôi. Thực chất đây là cách lấp liếm, che giấu sự vụng về (may ẩu, may sai) của mình.
Câu 2 – Phó may: *"Vì tất cả những người quý phái đều mặc như thế này cả."*
- Nghĩa tường minh: những người quý phái đều mặc kiểu áo may hoa ngược như vậy.
- Nghĩa hàm ẩn: bác phó may đánh vào thói học đòi làm sang của ông Giuốc-đanh, ngụ ý rằng nếu ông muốn được coi là người quý phái thì phải chấp nhận mặc hoa ngược như thế. Đây là lời nịnh khéo, lợi dụng sự dốt nát và tính sĩ diện của ông Giuốc-đanh để che lấp cái sai của mình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.