Giải Câu 2 trang 39 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Bài thơ có thể chia làm mấy phần? Xác định mạch cảm xúc qua các phần của bài thơ.
(văn bản: Đồng chí - Chính Hữu)
Gợi ý trả lời
Bố cục: Bài thơ chia làm 3 phần.
a) Phần 1 (7 dòng đầu: từ "Quê hương anh nước mặn, đồng chua" đến "Đồng chí!"): Cơ sở hình thành tình đồng chí.
- Mạch cảm xúc đi từ việc lí giải *nguồn gốc* của tình đồng chí: những người lính vốn xa lạ, đến từ những miền quê nghèo khác nhau ("nước mặn, đồng chua" – vùng chiêm trũng ven biển; "đất cày lên sỏi đá" – vùng trung du, miền núi).
- Họ gắn bó vì cùng chung lí tưởng, chung nhiệm vụ chiến đấu ("Súng bên súng, đầu sát bên đầu"), cùng sẻ chia gian khổ ("Đêm rét chung chăn") để trở thành "tri kỉ".
- Cảm xúc dồn nén rồi vỡ òa, kết tinh ở dòng thơ đặc biệt chỉ có hai tiếng: "Đồng chí!" – như một bản lề, một tiếng gọi thiêng liêng khép lại phần lí giải và mở ra những biểu hiện của tình cảm ấy.
b) Phần 2 (10 dòng tiếp: từ "Ruộng nương anh gửi bạn thân cày" đến "Thương nhau tay nắm lấy bàn tay"): Những biểu hiện và sức mạnh của tình đồng chí.
- Mạch cảm xúc chuyển sang sự *thấu hiểu, cảm thông* sâu sắc: họ hiểu nỗi lòng nhau khi để lại ruộng nương, gian nhà, giếng nước gốc đa nơi quê hương.
- Cùng nhau trải qua, chia sẻ những gian lao, thiếu thốn nơi chiến trường: cơn sốt rét rừng ("Sốt run người, vầng trán ướt mồ hôi"), áo rách, quần vá, chân không giày.
- Cảm xúc ấm áp dần lên, kết lại bằng hình ảnh giàu tình người: "Thương nhau tay nắm lấy bàn tay" – cái nắm tay truyền hơi ấm, sức mạnh và niềm tin cho nhau.
c) Phần 3 (3 dòng cuối: "Đêm nay rừng hoang sương muối... Đầu súng trăng treo"): Biểu tượng đẹp đẽ, giàu chất thơ của tình đồng chí.
- Mạch cảm xúc lắng đọng, nâng lên tầm *khái quát, lãng mạn*: trên nền hiện thực khắc nghiệt ("rừng hoang sương muối"), hai người lính sát cánh "chờ giặc tới".
- Hình ảnh "Đầu súng trăng treo" khép lại bài thơ – một biểu tượng đẹp, hòa quyện chất hiện thực (súng – chiến đấu) và lãng mạn (trăng – hòa bình, thơ mộng), là kết tinh cao đẹp nhất của tình đồng chí, đồng đội.
Nhận xét chung về mạch cảm xúc: Bài thơ vận động tự nhiên từ *cơ sở hình thành* → *biểu hiện, sức mạnh* → *biểu tượng cao đẹp* của tình đồng chí; từ hiện thực gian khổ đến vẻ đẹp lãng mạn, thể hiện tình cảm gắn bó keo sơn của những người lính cách mạng thời kì đầu kháng chiến chống Pháp.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.