Giải Bài 2 trang 55 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Kẻ bảng vào vở theo mẫu dưới đây và điền các nội dung phù hợp nhằm nêu rõ đặc điểm hình thức của thể thơ tứ tuyệt Đường luật thể hiện qua bài thơ của Trần Nhân Tông (căn cứ vào bản phiên âm, có đối chiếu với bản dịch thơ):
| Câu | Luật bằng trắc | Niêm | Vần | Nhịp |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | | | | |
| 2 | | | | |
| 3 | | | | |
| 4 | | | | |
(văn bản: Thiên Trường vãn vọng - Trần Nhân Tông)
Bảng mẫu gồm 5 cột (Câu, Luật bằng trắc, Niêm, Vần, Nhịp) và 4 hàng tương ứng câu 1 đến câu 4, các ô nội dung để trống cho học sinh điền.
Gợi ý trả lời
Cách làm: Dựa vào *bản phiên âm* để xác định thanh của từng tiếng (thanh *ngang, huyền* = B; thanh *sắc, hỏi, ngã, nặng* = T). Bài *Thiên Trường vãn vọng* là thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (4 câu, mỗi câu 7 tiếng); xét luật – niêm theo các tiếng thứ 2 – 4 – 6, xét vần ở tiếng cuối các câu 1, 2, 4.
1) Luật bằng – trắc từng câu:
- Câu 1: Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên → B T B B T T B (tiếng 2-4-6: T-B-T)
- Câu 2: Bán vô bán hữu tịch dương biên → T B T T T B B (B-T-B)
- Câu 3: Mục đồng địch lí ngưu quy tận → T B T T B B T (B-T-B)
- Câu 4: Bạch lộ song song phi hạ điền → T T B B B T B (T-B-T)
Tiếng thứ 2 câu 1 là *hậu* (trắc) → bài làm theo luật trắc, vần bằng.
2) Niêm: Câu 1 (T-B-T) niêm với câu 4 (T-B-T); câu 2 (B-T-B) niêm với câu 3 (B-T-B).
3) Vần: gieo vần chân, vần bằng, độc vận ở cuối câu 1-2-4: *yên – biên – điền* (vần "-en/-iên"). Câu 3 (*tận*) không gieo vần.
4) Nhịp: cả bốn câu ngắt nhịp 4/3.
Bảng hoàn chỉnh:
| Câu | Luật bằng trắc (tiếng 1→7) | Niêm | Vần | Nhịp |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | B T B B T T B (luật trắc) | niêm với câu 4 | yên (vần bằng) | 4/3 |
| 2 | T B T T T B B | niêm với câu 3 | biên (hiệp vần với câu 1) | 4/3 |
| 3 | T B T T B B T | niêm với câu 2 | tận (không gieo vần) | 4/3 |
| 4 | T T B B B T B | niêm với câu 1 | điền (hiệp vần với câu 1, 2) | 4/3 |
Kết luận: Bài thơ tuân thủ chặt chẽ đặc điểm thể thất ngôn tứ tuyệt Đường luật: luật trắc – vần bằng, gieo một vần "-en" ở cuối câu 1-2-4, niêm đúng luật (1-4, 2-3), nhịp 4/3. (Lưu ý: bản dịch thơ quen thuộc *"Trước xóm sau thôn tựa khói lồng…"* vẫn là thất ngôn tứ tuyệt như nguyên tác, nhưng do đặc thù chuyển ngữ nên không thể giữ nguyên hệ thống thanh điệu – luật – niêm của bản phiên âm, vì vậy cần căn cứ vào *bản phiên âm* để xét đặc điểm hình thức.)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.