Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.15 trang 24 SGK Toán 10

Bài tập cuối Bài 17. Dấu của tam thức bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xét dấu các tam thức bậc hai sau:

a) 3x2−4x+13x^2 - 4x + 1;

b) x2+2x+1x^2 + 2x + 1;

c) −x2+3x−2-x^2 + 3x - 2;

d) −x2+x−1-x^2 + x - 1.

Lời giải

a) Xét tam thức f(x)=3x2−4x+1f(x) = 3x^2 - 4x + 1 có a=3>0a = 3 > 0 và Δ=(−4)2−4⋅3⋅1=16−12=4>0\Delta = (-4)^2 - 4 \cdot 3 \cdot 1 = 16 - 12 = 4 > 0.

Tam thức có hai nghiệm phân biệt: x1=4−26=13x_1 = \dfrac{4-2}{6} = \dfrac{1}{3}, x2=4+26=1x_2 = \dfrac{4+2}{6} = 1.

Do a>0a > 0 nên f(x)f(x) dương khi xx nằm ngoài khoảng hai nghiệm và âm khi xx nằm trong khoảng hai nghiệm. Vậy:

- f(x)>0f(x) > 0 khi x<13x < \dfrac{1}{3} hoặc x>1x > 1;
- f(x)<0f(x) < 0 khi 13<x<1\dfrac{1}{3} < x < 1;
- f(x)=0f(x) = 0 khi x=13x = \dfrac{1}{3} hoặc x=1x = 1.

b) Xét tam thức g(x)=x2+2x+1g(x) = x^2 + 2x + 1 có a=1>0a = 1 > 0 và Δ=22−4⋅1⋅1=0\Delta = 2^2 - 4 \cdot 1 \cdot 1 = 0.

Tam thức có nghiệm kép x=−22=−1x = -\dfrac{2}{2} = -1 (chú ý g(x)=(x+1)2g(x) = (x+1)^2).

Do a>0a > 0 và Δ=0\Delta = 0 nên:

- g(x)>0g(x) > 0 với mọi x≠−1x \neq -1;
- g(x)=0g(x) = 0 khi x=−1x = -1.

c) Xét tam thức h(x)=−x2+3x−2h(x) = -x^2 + 3x - 2 có a=−1<0a = -1 < 0 và Δ=32−4⋅(−1)⋅(−2)=9−8=1>0\Delta = 3^2 - 4 \cdot (-1) \cdot (-2) = 9 - 8 = 1 > 0.

Tam thức có hai nghiệm phân biệt: x1=−3+1−2=1x_1 = \dfrac{-3+1}{-2} = 1, x2=−3−1−2=2x_2 = \dfrac{-3-1}{-2} = 2.

Do a<0a < 0 nên h(x)h(x) âm khi xx nằm ngoài khoảng hai nghiệm và dương khi xx nằm trong khoảng hai nghiệm. Vậy:

- h(x)<0h(x) < 0 khi x<1x < 1 hoặc x>2x > 2;
- h(x)>0h(x) > 0 khi 1<x<21 < x < 2;
- h(x)=0h(x) = 0 khi x=1x = 1 hoặc x=2x = 2.

d) Xét tam thức k(x)=−x2+x−1k(x) = -x^2 + x - 1 có a=−1<0a = -1 < 0 và Δ=12−4⋅(−1)⋅(−1)=1−4=−3<0\Delta = 1^2 - 4 \cdot (-1) \cdot (-1) = 1 - 4 = -3 < 0.

Vì Δ<0\Delta < 0 nên k(x)k(x) luôn cùng dấu với aa với mọi xx. Do a<0a < 0 nên k(x)<0k(x) < 0 với mọi x∈Rx \in \mathbb{R}.

Đáp số

f(x)>0f(x) > 0 khi x<13x < \dfrac{1}{3} hoặc x>1x > 1; f(x)<0f(x) < 0 khi 13<x<1\dfrac{1}{3} < x < 1; f(x)=0f(x) = 0 khi x=13x = \dfrac{1}{3} hoặc x=1x = 1g(x)>0g(x) > 0 với mọi x≠−1x \neq -1; g(x)=0g(x) = 0 khi x=−1x = -1h(x)<0h(x) < 0 khi x<1x < 1 hoặc x>2x > 2; h(x)>0h(x) > 0 khi 1<x<21 < x < 2; h(x)=0h(x) = 0 khi x=1x = 1 hoặc x=2x = 2k(x)<0k(x) < 0 với mọi x∈Rx \in \mathbb{R}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.