Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 5.51 trang 63 SGK Toán 12

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bản vẽ thiết kế của một công trình được vẽ trong một hệ trục toạ độ OxyzOxyz. Sàn nhà của công trình thuộc mặt phẳng (Oxy)(Oxy), đường ống thoát nước thẳng và đi qua hai điểm A(1;2;−1)A(1; 2; -1) và B(5;6;−2)B(5; 6; -2). Tính góc tạo bởi đường ống thoát nước và mặt sàn.

Lời giải

Phân tích bài toán.

Sàn nhà thuộc mặt phẳng (Oxy)(Oxy) nên mặt sàn có một vectơ pháp tuyến là k⃗=(0;0;1)\vec{k}=(0;0;1).

Đường ống thoát nước là đường thẳng đi qua A(1;2;−1)A(1;2;-1) và B(5;6;−2)B(5;6;-2) nên nhận
AB→=(5−1; 6−2; −2−(−1))=(4;4;−1)\overrightarrow{AB}=(5-1;\,6-2;\,-2-(-1))=(4;4;-1)
làm một vectơ chỉ phương.

Áp dụng công thức góc giữa đường thẳng và mặt phẳng.

Gọi φ\varphi là góc giữa đường ống (đường thẳng ABAB) và mặt sàn (Oxy)(Oxy). Theo công thức tính góc giữa đường thẳng và mặt phẳng:
sin⁡φ=∣AB→⋅k⃗∣∣AB→∣⋅∣k⃗∣.\sin\varphi=\frac{\left|\overrightarrow{AB}\cdot\vec{k}\right|}{\left|\overrightarrow{AB}\right|\cdot\left|\vec{k}\right|}.

Ta có:
AB→⋅k⃗=4⋅0+4⋅0+(−1)⋅1=−1,\overrightarrow{AB}\cdot\vec{k}=4\cdot0+4\cdot0+(-1)\cdot1=-1,
∣AB→∣=42+42+(−1)2=33,∣k⃗∣=1.\left|\overrightarrow{AB}\right|=\sqrt{4^2+4^2+(-1)^2}=\sqrt{33},\qquad \left|\vec{k}\right|=1.

Do đó:
sin⁡φ=∣−1∣33⋅1=133≈0,1741.\sin\varphi=\frac{|-1|}{\sqrt{33}\cdot 1}=\frac{1}{\sqrt{33}}\approx 0{,}1741.

Kết luận.
φ=arcsin⁡133≈10∘.\varphi=\arcsin\frac{1}{\sqrt{33}}\approx 10^\circ.

Vậy góc tạo bởi đường ống thoát nước và mặt sàn xấp xỉ 10∘10^\circ.

Kiểm tra: sin⁡10∘≈0,1736\sin 10^\circ\approx 0{,}1736, gần đúng với 133≈0,1741\dfrac{1}{\sqrt{33}}\approx 0{,}1741, nên đáp số hợp lí.

Đáp số

φ=arcsin⁡133≈10∘\varphi=\arcsin\dfrac{1}{\sqrt{33}}\approx 10^\circ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.