Giải Hoạt động 2 trang 45 SGK Vật lí 10
Đề bài
Dựa vào đặc điểm về phương của sự rơi tự do, hãy tìm cách kiểm tra bề mặt của bức tường trong lớp học có phải là mặt phẳng thẳng đứng không.
Lời giải
Phân tích hiện tượng dựa vào SGK:
Một trong những đặc điểm quan trọng của sự rơi tự do là: vật rơi tự do luôn chuyển động theo phương thẳng đứng (phương của dây dọi) và có chiều từ trên xuống dưới. Đây chính là cơ sở để ta kiểm tra bức tường.
a) Dụng cụ và cách làm:
- Dùng một dây dọi: lấy một sợi dây mảnh, nhẹ, một đầu buộc một quả nặng nhỏ (hòn bi, cục chì...).
- Treo dây dọi để quả nặng tự do. Khi quả nặng đứng yên, sợi dây sẽ căng ra và chỉ đúng phương thẳng đứng (vì nếu buông quả nặng thì nó rơi tự do dọc theo chính phương này).
- Đưa dây dọi lại sát bề mặt bức tường (dây song song với mặt tường, treo từ mép trên của tường xuống).
b) Cách kết luận:
- Quan sát khe hở giữa sợi dây dọi và mặt tường từ trên xuống dưới:
- Nếu sợi dây áp sát và song song với mặt tường ở mọi điểm (khoảng cách từ dây đến tường ở trên và ở dưới bằng nhau) → bề mặt bức tường là mặt phẳng thẳng đứng.
- Nếu sợi dây không song song với mặt tường (phía trên và phía dưới hở ra không đều, dây và tường tạo với nhau một góc) → bề mặt bức tường không thẳng đứng (bị nghiêng hoặc không phẳng).
Giải thích: Vì dây dọi luôn trùng với phương thẳng đứng (phương rơi tự do), nên việc so sánh mặt tường với sợi dây chính là so sánh mặt tường với phương thẳng đứng. Để kiểm tra ở nhiều vị trí, ta có thể dời dây dọi sang vài chỗ khác nhau trên tường; nếu chỗ nào dây cũng song song và áp sát tường thì tường vừa phẳng vừa thẳng đứng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.