Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Hoạt động 3 trang 45 SGK Vật lí 10

Bài 10. Sự rơi tự do   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy nghĩ cách dùng êke tam giác vuông cân và dây dọi để kiểm tra xem sàn lớp mình có phẳng hay không.

Lời giải

Nguyên tắc dụng cụ

- Dây dọi gồm một quả nặng treo vào sợi dây. Khi quả nặng cân bằng, trọng lực kéo dây theo phương thẳng đứng (phương vuông góc với mặt nằm ngang). Vậy dây dọi cho ta phương thẳng đứng chuẩn tại mọi vị trí.
- Êke tam giác vuông cân có một góc vuông 90∘90^\circ và hai góc 45∘45^\circ. Hai cạnh góc vuông vuông góc với nhau.

Cách kiểm tra

a) Treo dây dọi cho quả nặng đứng yên để xác định phương thẳng đứng.

b) Áp một cạnh góc vuông của êke sát vào sợi dây dọi (đặt dọc theo phương thẳng đứng). Vì hai cạnh góc vuông vuông góc nhau, cạnh góc vuông còn lại sẽ nằm theo phương nằm ngang (vì mặt phẳng ngang vuông góc với phương thẳng đứng).

c) Đặt cạnh nằm ngang đó áp xuống sàn lớp:
- Nếu cạnh êke nằm khít, sát đều với mặt sàn thì tại chỗ đó sàn nằm ngang (phẳng).
- Nếu giữa cạnh êke và sàn có khe hở hoặc cạnh êke bị kênh thì chỗ đó sàn không phẳng (bị lồi, lõm hoặc nghiêng).

d) Dịch chuyển, xoay êke và lặp lại phép thử ở nhiều vị trí, nhiều hướng khác nhau trên sàn. Nếu ở mọi vị trí cạnh ngang của êke đều áp khít với sàn thì kết luận sàn lớp phẳng và nằm ngang; nếu có vị trí xuất hiện khe hở thì sàn chưa phẳng.

Đáp số

Dùng dây dọi tạo phương thẳng đứng, áp một cạnh góc vuông của êke theo dây dọi để cạnh kia cho phương nằm ngang, rồi áp cạnh ngang xuống sàn ở nhiều vị trí: khít đều ⇒ sàn phẳng, có khe hở/kênh ⇒ sàn không phẳng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.