Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi 3 trang 35 SGK Vật lí 11

Bài 8. Mô tả sóng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong thí nghiệm ở Hình 8.1, nếu ta thay đổi tần số dao động của nguồn sóng thì đại lượng nào sau đây không thay đổi?

A. Chu kì sóng.

B. Bước sóng.

C. Tần số sóng.

D. Tốc độ truyền sóng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 35 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình vẽ bộ thí nghiệm tạo sóng mặt nước bằng một kênh (máng) nước dài, trong suốt, hình hộp chữ nhật nằm ngang đặt trên giá đỡ. Ở đầu trái của kênh có một đĩa D quay được, nối với cơ cấu chuyển động; đĩa D làm cho vật tạo sóng O (một thanh/bản nhúng vào nước ở đầu trái) dao động lên xuống theo phương thẳng đứng. Khi O dao động, mặt nước bị biến dạng thành những gợn sóng hình sin lan truyền dọc theo kênh về phía đầu phải (phương truyền sóng là đường thẳng OC). Trên mặt nước, theo thứ tự từ nguồn O ra xa, có các điểm O, M, N và một miếng xốp nhỏ C nổi trên mặt nước. Ở đầu phải của kênh có đặt một tấm chống phản xạ để sóng không dội ngược lại. Mặt cắt của nước nhìn qua thành kênh có dạng đường hình sin. Hình chỉ mô tả thiết bị tạo sóng và sự lan truyền của gợn sóng, không kèm số liệu đo.

Lời giải

Phân tích hiện tượng: Trong thí nghiệm Hình 8.1, nguồn O dao động tạo sóng lan truyền trên mặt nước dọc theo kênh. Ta xét từng đại lượng khi thay đổi tần số dao động của nguồn ff:

- Tần số sóng ff: Sóng do nguồn tạo ra có tần số đúng bằng tần số dao động của nguồn. Thay đổi tần số nguồn ⇒\Rightarrow tần số sóng thay đổi (loại C).

- Chu kì sóng TT: Vì T=1fT = \dfrac{1}{f} nên khi ff thay đổi thì TT cũng thay đổi (loại A).

- Tốc độ truyền sóng vv: Tốc độ truyền sóng chỉ phụ thuộc vào bản chất và trạng thái của môi trường truyền (ở đây là nước trong kênh), không phụ thuộc vào tần số của nguồn. Vì môi trường không đổi nên vv không thay đổi.

- Bước sóng λ\lambda: Từ công thức λ=vf\lambda = \dfrac{v}{f}, do vv giữ nguyên mà ff thay đổi nên λ\lambda thay đổi (loại B).

Kết luận: Khi thay đổi tần số dao động của nguồn, đại lượng không thay đổi là tốc độ truyền sóng.

⇒\Rightarrow Chọn D.

Đáp số

D. Tốc độ truyền sóng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.