Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi trang 15 SGK Vật lí 11

Bài 3. Vận tốc và gia tốc trong dao động điều hoà   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong các khoảng thời gian: từ 0 đến T4\dfrac{T}{4}, từ T4\dfrac{T}{4} đến T2\dfrac{T}{2}, từ T2\dfrac{T}{2} đến 3T4\dfrac{3T}{4}, từ 3T4\dfrac{3T}{4} đến TT, vận tốc của dao động điều hoà thay đổi như thế nào?

Lời giải

Chọn phương trình li độ dạng chuẩn trong SGK: x=Acos⁡(ωt)x = A\cos(\omega t), với ω=2πT\omega = \dfrac{2\pi}{T}.

Biểu thức vận tốc là đạo hàm của li độ theo thời gian:
v=x′=−Aωsin⁡(ωt).v = x' = -A\omega\sin(\omega t).

Độ lớn vận tốc cực đại là vmax=Aωv_{max} = A\omega. Xét giá trị của vv tại các mốc thời gian:
- t=0: x=At = 0:\ x = A (biên dương), v=0v = 0.
- t=T4: x=0t = \dfrac{T}{4}:\ x = 0 (VTCB), v=−Aωv = -A\omega.
- t=T2: x=−At = \dfrac{T}{2}:\ x = -A (biên âm), v=0v = 0.
- t=3T4: x=0t = \dfrac{3T}{4}:\ x = 0 (VTCB), v=+Aωv = +A\omega.
- t=T: x=At = T:\ x = A (biên dương), v=0v = 0.

a) Từ 00 đến T4\dfrac{T}{4}: Vật đi từ biên dương về vị trí cân bằng. Vận tốc có giá trị âm (chuyển động theo chiều âm), độ lớn của vận tốc tăng từ 00 đến giá trị cực đại AωA\omega → vật chuyển động nhanh dần.

b) Từ T4\dfrac{T}{4} đến T2\dfrac{T}{2}: Vật đi từ vị trí cân bằng ra biên âm. Vận tốc vẫn âm nhưng độ lớn giảm từ AωA\omega về 00 → vật chuyển động chậm dần.

c) Từ T2\dfrac{T}{2} đến 3T4\dfrac{3T}{4}: Vật đi từ biên âm về vị trí cân bằng. Vận tốc có giá trị dương (chuyển động theo chiều dương), độ lớn tăng từ 00 đến AωA\omega → vật chuyển động nhanh dần.

d) Từ 3T4\dfrac{3T}{4} đến TT: Vật đi từ vị trí cân bằng ra biên dương. Vận tốc vẫn dương nhưng độ lớn giảm từ AωA\omega về 00 → vật chuyển động chậm dần.

Nhận xét: Độ lớn vận tốc đạt cực đại AωA\omega khi vật qua vị trí cân bằng và bằng 00 khi vật ở hai biên; trong mỗi phần tư chu kì vận tốc lần lượt tăng rồi giảm.

Đáp số

Vận tốc âm, độ lớn tăng từ 0 đến AωA\omega (nhanh dần)Vận tốc âm, độ lớn giảm từ AωA\omega về 0 (chậm dần)Vận tốc dương, độ lớn tăng từ 0 đến AωA\omega (nhanh dần)Vận tốc dương, độ lớn giảm từ AωA\omega về 0 (chậm dần)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.