Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi trang 15 SGK Vật lí 11

Bài 3. Vận tốc và gia tốc trong dao động điều hoà   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong các khoảng thời gian: từ 0 đến T4\dfrac{T}{4}, từ T4\dfrac{T}{4} đến T2\dfrac{T}{2}, từ T2\dfrac{T}{2} đến 3T4\dfrac{3T}{4}, từ 3T4\dfrac{3T}{4} đến TT, gia tốc của dao động thay đổi như thế nào?

Lời giải

Cơ sở lí thuyết. Chọn gốc thời gian lúc vật ở biên dương, phương trình li độ là x=Acos⁡(ωt)x = A\cos(\omega t). Gia tốc trong dao động điều hoà luôn ngược pha với li độ và tỉ lệ với li độ:

a=−ω2x=−ω2Acos⁡(ωt).a = -\omega^2 x = -\omega^2 A\cos(\omega t).

Gia tốc biến thiên điều hoà với biên độ amax⁡=ω2Aa_{\max} = \omega^2 A, giá trị nằm trong khoảng từ −ω2A-\omega^2 A đến +ω2A+\omega^2 A. Lập bảng các mốc thời gian đặc biệt:

| tt | 00 | T4\dfrac{T}{4} | T2\dfrac{T}{2} | 3T4\dfrac{3T}{4} | TT |
|---|---|---|---|---|---|
| xx | AA | 00 | −A-A | 00 | AA |
| a=−ω2xa=-\omega^2x | −ω2A-\omega^2A | 00 | +ω2A+\omega^2A | 00 | −ω2A-\omega^2A |

a) Từ 00 đến T4\dfrac{T}{4}: vật đi từ biên dương về vị trí cân bằng; gia tốc tăng từ giá trị cực tiểu −ω2A-\omega^2 A lên 00 (độ lớn gia tốc giảm dần từ ω2A\omega^2 A về 00).

b) Từ T4\dfrac{T}{4} đến T2\dfrac{T}{2}: vật đi từ vị trí cân bằng ra biên âm; gia tốc tiếp tục tăng từ 00 lên giá trị cực đại +ω2A+\omega^2 A (độ lớn gia tốc tăng dần từ 00 đến ω2A\omega^2 A).

c) Từ T2\dfrac{T}{2} đến 3T4\dfrac{3T}{4}: vật đi từ biên âm về vị trí cân bằng; gia tốc giảm từ giá trị cực đại +ω2A+\omega^2 A xuống 00 (độ lớn gia tốc giảm dần từ ω2A\omega^2 A về 00).

d) Từ 3T4\dfrac{3T}{4} đến TT: vật đi từ vị trí cân bằng ra biên dương; gia tốc giảm từ 00 xuống giá trị cực tiểu −ω2A-\omega^2 A (độ lớn gia tốc tăng dần từ 00 đến ω2A\omega^2 A).

Nhận xét chung: gia tốc biến thiên điều hoà cùng chu kì TT; trong nửa chu kì đầu (0→T20 \to \dfrac{T}{2}) gia tốc tăng dần từ −ω2A-\omega^2A đến +ω2A+\omega^2A, trong nửa chu kì sau (T2→T\dfrac{T}{2} \to T) gia tốc giảm dần từ +ω2A+\omega^2A về −ω2A-\omega^2A. Gia tốc luôn hướng về vị trí cân bằng (ngược dấu với li độ).

Đáp số

0 → T/4: a tăng từ -ω²A đến 0T/4 → T/2: a tăng từ 0 đến +ω²AT/2 → 3T/4: a giảm từ +ω²A xuống 03T/4 → T: a giảm từ 0 xuống -ω²A

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.